Sau hàng trăm năm phát triển và phần nào thay đổi theo hình hài thể thao, Karate vẫn luôn ẩn chứa sức mạnh thực chiến hiệu quả. Và điều đó đã được chứng minh trên sàn võ tổng hợp MMA – một trong những đấu trường khắc nghiệt nhất hành tinh.

Vốn là môn võ sinh ra trong chiến tranh, không có lý do gì để nghi ngờ khả năng thực chiến của Karate. Chú trọng những đòn thế, chiến thuật gãy gọn, tinh tế, tinh giản nhưng lại chứa đựng nhiều kỹ thuật – yếu tố tạo nên uy lực khủng khiếp, Karate với tôn chỉ “nhất kích tất sát” (một đòn hạ gục đối thủ) không chỉ trở thành một trong những môn võ đại diện cho nền võ thuật Nhật Bản cũng như Châu Á, mà còn vươn mình đến nhiều “lãnh địa” võ thuật khắc nghiệt trên toàn thế giới.

Tuy Karate “chính chủ” không xuất hiện nhiều trên sàn MMA, ngoài những trường hợp đặc biệt như huyền thoại sống Lyoto Machida, Sage Northcutt… nhưng Karate vốn là bộ môn sử dụng các đòn thế tinh tế và đơn giản nhất, vì thế nên trên sàn võ tổng hợp, vẫn có nhiều võ sĩ (có thể là vô tình) dù chưa từng tập luyện Karate nhưng vẫn thực hiện nhiều đòn thế xuất hiện trong bộ môn này, và thành công.

Đó là minh chứng rõ ràng cho sự thực chiến của những gì bạn học được từ Karate.

Cái tên Karate bao gồm 2 từ “kara” – trống không và “te” – tay, vì thế ở Việt Nam ta thường được nghe nói đến Karate với một cái tên khác: Không thủ đạo – đạo sử dụng tay không trong võ thuật.

Xuất thân là bộ môn võ thuật của những người nông dân Okinawa tay không tấc sắt, điều kiện trang bị vũ khí hạn chế, Karate ngay từ những mầm mống đầu tiên đã đặt mục tiêu quan trọng nhất là rèn luyện chính cơ thể con người thành vũ khí đáng sợ nhất.

Trên quan điểm của Karate, vũ khí dù lợi hại thế nào vẫn là vật ngoài thân. Chỉ có các thành phần trên cơ thể là luôn bên cạnh người võ sĩ, chịu sự điều khiển trực tiếp của thần kinh, khiến nó trở thành vũ khí chuẩn xác và dễ điều khiển nhất. Nhắc đến công phá, Karate sẽ là bộ môn đầu tiên được nhắc đến. Điều đó càng chứng tỏ rằng sức mạnh của vũ khí cơ thể không hề thua kém các vũ khí ngoài thân.

Karate chú trọng tính hoàn mĩ trong từng động tác. Từ đầu ngón tay, cạnh bàn tay cho đến ức bàn chân, một khi đã được sử dụng vào đòn đánh như một loại vũ khí thì đều phải được thực hiện dưới một kĩ thuật chuẩn xác, thoải mái nhất cho việc điều khiển và phát lực, hoặc chặn đỡ các đòn thế tấn công của đối thủ. Sau hàng trăm năm phát triển, tôn chỉ “không thủ đạo” của Karate vẫn luôn được giữ nguyên và phát triển.

Nếu như những điểm yếu trên bàn tay mà bạn có thể dễ dàng bị tổn thương như các khớp ngón tay, thì đó lại là vũ khí của những người võ sinh Karate. Nếu bạn không phải một Karate-ka, hãy đếm xem bạn có thể dùng được bao nhiêu trong số những vị trí dưới đây làm vũ khí?

Nếu bạn là một võ sinh Karate đang tự mày mò những kỹ thuật mà chưa kịp học được, nếu bạn đang cần tra cứu những thuật ngữ trong một bài viết Karate nào đó, thì đây chính là bài viết dành cho bạn.

Đấm (Tsuki)

– Teken Tsuki: Đấm thẳng.

– Oi Tsuki: Đấm thuận.

– Gyaku Tsuki: Đấm nghịch.

– Lenzoku Tsuki: Đấm liên hoàn.

– Moroteken Tsuki: Đấm song thủ.

– Age Tsuki: Đấm móc.

– Mawashi Tsuki: Đấm vòng.

– Kagi Tsuki: Đấm vuông.

– Tate Tsuki: Đấm dọc.

– Hiraken Tsuki: Đấm khuỷu bốn ngón.

– Yonhon Nukite: Xỉa bốn ngón.

– Nihon Nukite: Xỉa hai ngón.

– Ippon Nukite: Xỉa ngón trỏ.

Đá (Geri)

Net đặc trưng nổi bật của Karate là coi trọng kỹ thuật tay. Nhưng không vì thế mà lơ là việc tập luyện đôi chân, nhất là với những Vận Động Viên tham gia thi đấu Karate thể thao.

– Kin Geri: Đá hạ bộ.

– Fumi Geri: Đá chấn.

– Mae Geri: Đá trước.

– Yoko Geri: Đá ngang.

– Mawashi Geri: Đá vòng.

– Ushiro Geri: Đá hậu.

– Hiza Geri: Lên gối.

– Tate Geri: Đá chẻ.

– Mikazuki Geri: Đá tạt.

– Tobi Geri: Đá bay.

– Tobi Yoko Geri: Bay đá ngang.

– Tobi Mawashi Geri: Bay đá vòng.

– Tobi Ushiro Geri: Bay đá hậu.

Đánh (Uchi)

Uchi – đặc biệt đòn Shuto Uchi, là kỹ thuật đặc trưng của Karate. Võ sư Mas Oyama, suốt ba năm khổ luyện trong rừng sâu, đã dùng shuto để chặt cây thay dao rựa. Khi hạ sơn, ông từng trải qua 52 lần chiến đấu và chiến thắng những con bò mộng hung dữ bằng đòn Shuto Uchi độc đáo này.

– Mae Shuto Uchi: Chem trước.

– Ura Ate: Đánh nắm tay ngược.

– Naname Shuto Uchi: Chem cheo.

– Ura uchi: Đánh gõ.

– Yoko Hiji: Chỏ ngang.

– Hama Uchi: Đánh nắm búa.

– Mawashi Hiji: Chỏ vòng.

– Tate Hiji: Chỏ dọc.

– Age Hiji: Chỏ móc.

– Ushiro Hiji: Chỏ hậu.

– Tate Shuto Uchi: Chem dọc.

– Haito Uchi: Đánh đao tay ngược.

– Tanagokoro Uchi: Đánh chưởng.

– Haishu Uchi: Đánh lưng bàn tay.

– Kopa uchi: Đánh rẩy.

– Koken Uchi: Đánh lưng cổ tay.

– Toho Uchi: Đánh hổ khẩu.

– Seiryuto Uchi: Đánh cạnh gót bàn tay.

Đỡ (Uke)

Có nhiều bí mật liên quan đến đòn đỡ và nghệ thuật đỡ đòn, nhưng trước hết phải tập cho thật chuẩn và thật thuần thục các kỹ thuật đỡ căn bản.

– Gedan Barai: Gạt dưới.

– Uchi Uke: Đỡ mep trong cổ tay.

– Soto Uke: Đỡ mep ngoài cổ tay.

– Age Uke: Đỡ lên trên.

– Nihon Uke: Đỡ song thủ.

– Morote Uke: Đỡ chống.

– Naname Shuto Uke: Đỡ cheo.

– Tanagokoro Uke: Đỡ chưởng.

– Moro Tanagokoro Uke: Đỡ song chưởng.

– Yama Uke: Đỡ thượng hạ.

– Juji Uke: Đỡ chữ thập.

– Yodan Reou Shuto Uke: Song đao đỡ trên.

– Osae Uke: Đỡ đè.

– Tsukami Uke: Đỡ chộp.

– Haishu Uke: Đỡ lưng bàn tay.

– Hama Uke: Đỡ nắm búa.

– Nagashi Uke: Đỡ vuốt.

– Mikazuki Geri Uke: Đỡ đá tạt.

– Nami Ashi Uke: Đỡ đá bàn.

– Sokuto Osae Uke: Đỡ chấn.

Tấn pháp (Dachi)

Tấn pháp cũng như nền móng của ngôi nhà, nền móng có vững ngôi nhà mới kiên cố. Ngôi nhà có kiên cố mới chống chọi được gió mưa, bão táp, thời gian.

Công phu tập luyện của một Karateka được thể hiện rõ nhất nơi bộ tấn. Những ai muốn hướng đến trình độ hoàn thiện, hoàn mĩ, không thể coi thường việc chuyên luyện tấn pháp.

Dưới đây là những bộ tấn căn bản của Karate:

– Musubi Dachi: Tấn nghiêm.

– Hachiji Dachi: Tấn nghỉ (Lập tấn).

– Siko Dachi: Trung bình tấn.

– Kiba Dachi: Tấn kỵ mã.

– Neko Ashi Dachi: Tấn nhón.

– Zenkutsu Dachi: Tấn trước.

– Kokutsu Dachi: Tấn sau.

– Uchi Hachiji Dachi: Tấn nghỉ trong.

– Heiko Dachi: Tấn nghỉ song song.

– Heisoku Dachi: Tấn chụm.

– Fudo Dachi: Tấn ngang.

– Tsuru Ashi Dachi: Hạc tấn.

– Kake Dachi: Tấn cheo.

– Hangetsu Dachi: Đinh tấn, bán nguyệt tấn

– Sanchin Dachi: Tấn săn-chin, tấn tam chiến

– Sochin Dachi: Tấn sô-chin.

– Teiji Dachi: Tấn chữ T.

– Renoji Dachi: Tấn chữ L.

– Suzumi: Về trước.

– Modori: Lui sau.

– Taekawashi: Quay sau.

– Taesabaki: Xoay.

– Zig Zag: Bước chữ chi.

– Okuri: Lướt.

– Aza Ashi: Rê.

– Bước phối hợp: Bước và lướt, bước và xoay, bước và bước cheo…

Thế thủ (Kamae)

Thế thủ và phòng thủ, yêu cầu hàng đầu là phải: kín kẻ, vững vàng, nhưng linh hoạt, uyển chuyển.

Tuyệt đối tránh kiểu cách bay bướm, huê dạng, nặng phần trình diễn… thường thấy trong các phim ảnh kiếm hiệp.

– Moro Hikite: Hai nắm đấm thủ hai bên hông.

– Reou Ken Kamae: Hai nắm đấm thủ một bên hông.

– Kake Kamae: Thủ cheo.

– Tate Kamae: Thủ dọc.

– Chudan Reou Shuto Kamae: Hai đao tay thủ giữa.

– Chudan Reou Teken Kamae: Hai nắm đấm thủ giữa.

– Yodan Reou Shuto Kamae: Hai đao tay thủ trên.

– Yodan Reou Teken Kamae: Hai nắm đấm thủ trên.

– Gedan Reou Shuto Kamae: Hai đao tay thủ dưới.

– Gedan Reou Teken Kamae: Hai nắm đấm thủ dưới.

Karate là nghệ thuật tự vệ chiến đấu khoa học thực dụng nhưng bằng đức công bằng và lòng nhân ái. Nó được áp dụng những chuyển động cơ thể bằng các nguyên tắc khoa học nhằm trang bị khả năng tự vệ tuyệt vời, giúp người luyện tập rèn luyện tính kiên trì, nhẫn nại và thích nghi mọi điều kiện gian khó.

Ngoài ra, Karate cũng rất hữu ích cho những người tập luyện có một sức khoẻ tốt và biết phối hợp hài hòa cả về thể chất lẫn tinh thần.

Thẩm thấu về Karate cũng như một sự thưởng ngoạn nghệ thuật, như một tác phẩm hội họa, một áng văn, một công trình kiến trúc hay bản tổng phổ trong âm nhạc. Hoặc cũng có thể hơn một kiệt tác nghệ thuật. Xét cho cùng thì Karate do tự thân sinh ra, nó chính là Đạo và được con người bắt gặp như một kiệt tác văn hóa. Những võ sư thời xưa cho rằng Karatedo là một lĩnh vực thuộc phạm trù tôn giáo của họ thì các võ sư Karate thuộc Okinawa cho rằng nó là Đạo – Một con đường của cuộc sống.