Một câu chuyện mà tôi vô tình bắt gặp trong tháng ngày tìm kiếm những câu chuyện chân thực về những người đang phải sống với chén cơm manh áo dựa gần như hoàn toàn vào võ thuật – một câu chuyện cũ với ngày đăng đã cách đây 1 năm, nhưng những giá trị của nó vẫn còn nguyên, nhức nhối.

Câu chuyện các vận động viên thể thao mang lại vinh quang cho Tổ quốc nhưng đến khi giải nghệ bỗng lạc lối trong đời sống mưu sinh đã trở nên phổ biến từ lâu.

Trước mỗi giải đấu, các đội tuyển Quốc gia thường tập trung huấn luyện vài tháng, có lúc lên đến 9 tháng. Mặc dù đứng hàng đầu thế giới, nhưng các võ sĩ Silat Việt Nam chỉ nhận 150.000 đồng mỗi ngày lương và 200.000 đồng chế độ dinh dưỡng. Trung bình hàng tháng, mỗi võ sĩ thu nhập khoảng 4 triệu đồng (Ảnh 1). “Thu nhập không phải là vấn đề quá lớn, vì còn rất nhiều người vất vả hơn chúng em, với thu nhập còn thấp hơn nhiều. Điều chúng em quan tâm nhất là tuổi đời thể thao quá ngắn, khoảng 30 tuổi mà chưa tìm ra hướng đi tiếp theo là mối lo đau đáu” – một võ sĩ kỳ cựu tâm sự.

Tại các nước hiện đại với nền kinh tế phát triển, họ có đủ điều kiện về tài chính và cơ chế để khi giải nghệ, các vận động viên dễ dàng có đầu ra công việc như huấn luyện, bình luận, tham gia công tác phát triển cộng đồng, hoặc chí ít, những khoản tiền tiết kiệm từ thời thi đấu đỉnh cao cũng giúp cho vận động viên vượt qua giai đoạn khó khăn khi tìm kiếm công việc mới. Tuy nhiên, đất nước ta còn nghèo, nhiều nơi dân còn chẳng đủ ăn, chưa thể có điều kiện để có các chính sách đầu tư đầu cuối cho thể thao (Ảnh 2).

Rời khỏi võ đường Silat, chúng tôi đi ngang qua khu vực của đội tuyển Judo quốc gia. Bất chợt tôi nhìn thấy một nữ võ sĩ đang trong quá trình ép cân, mặc lên người những chiếc áo nylon dày cộp. Là một người từng tập luyện thi đấu võ đài, tôi hiểu ép cân thực sự là một thứ cực hình không phải ai cũng chịu đựng nổi. Không chỉ mặc hai lớp áo nylon dày lúc tập luyện, còn phải hạn chế uống nước và hầu như không ăn gì trong khi phải gánh những khối lượng tập luyện nặng hơn các võ sĩ khác. Đối với nữ giới, ép cân còn khổ hơn khi không được ăn vặt, đi qua hàng quán phải cố bước thật nhanh. Đã có những người ép hơn 10kg trong vòng chưa đầy một tháng. Khi đứng dậy, trước mắt chợt thấy ngàn vì sao bay lượn.

Nhẹ nhàng ngồi bên cạnh, tôi giơ máy chụp bức ảnh những giọt mồ hôi túa ra như tắm trên khuôn mặt cô bé cùng với những tiếng thở dốc. Quay sang tôi, nữ võ sĩ cười: “Hay em đổ thêm nước lên đầu cho đẹp anh nhé?”. Thì ra đây chính là Nguyễn Thị Lan – đương kim vô địch quốc gia, Huy chương đồng Đông Nam Á hạng 70kg. Sự đồng cảm đến với chúng tôi chỉ sau vài phút trò chuyện. Tôi bất ngờ với sự hồn nhiên của một người luôn phải chiến đấu hạ gục đối thủ và chiến thắng chính bản thân mình.

Ngày hôm sau, tôi qua thăm Lan. Em đang sống tập trung cùng đội tuyển quốc gia. Lan ở chung phòng với Nguyễn Thị Hường – cũng là đương kim vô địch quốc gia và sở hữu huy chương Bạc Đông Nam Á hạng 63kg. Các em bắt đầu một ngày từ lúc 6h sáng và kết thúc lúc 5h chiều. Tập chạy, tập tạ, luyện kỹ thuật, nâng cao thể lực và thi đấu đối kháng trở thành công việc thường nhật. Mỗi năm, các em thường chỉ được ở nhà 2 tháng, còn lại dành cho tập trung đội tuyển và đi thi đấu.

Giặt giũ quần áo, dọn dẹp phòng ốc luôn được thực hiện theo khuôn phép như trong quân đội. “Mỗi sáng ngủ dậy, bao giờ chúng em cũng dọn giường, mặc dù chẳng ai bắt. Để nơi mình sống gọn gàng, sạch sẽ và cũng để tạo cảm giác mình luôn hoàn thành một nhiệm vụ đầu tiên khi thức giấc, một nhiệm vụ được hoàn thành, các nhiệm vụ tiếp theo cũng phải được thực hiện thành công”, Hường tâm sự (Ảnh 3).

Võ phục như một biểu tượng thiêng liêng trong tinh thần võ đạo, chúng luôn được giặt sạch sẽ và gấp gọn gàng, hướng cờ Tổ quốc lên trên. Dù luôn thể hiện sức mạnh và sự dũng mãnh trên võ đài…. (Ảnh 4)

…nhưng trong cuộc sống đời thường, chúng vẫn chỉ là những đứa trẻ với những nét thơ ngây. Vừa vui vừa ngượng khi biết có các chàng trai khác đang để ý đến mình và không thể không check Facebook trước khi đi ngủ, xem có bao nhiêu người ấn like ảnh chân dung của mình (Ảnh 5).

Cũng giống như các cô gái khác, 2 nhà đương kim vô địch thích được làm đẹp, nhưng một lọ nước hoa và một hộp phấn nằm lọt thỏm trong đống thuốc phục vụ cho thể thao chuyên nghiệp (Ảnh 6).

Lan chia sẻ, hồi bé em đi tập Judo cho đỡ béo, thế rồi theo Judo đến tận bây giờ luôn. “Em thích Judo vì người yếu vẫn có thể đánh bại kẻ mạnh. Đạo làm người được đặt lên hàng đầu cùng với tính khoa học trong cách thực hiện đòn thế là điều em tâm đắc nhất”. Sự khổ luyện không thể mang đến thành công, nếu không có lòng đam mê cháy bỏng. Nếu các cô gái khác đang mải mê xem phim Hàn Quốc, nghe nhạc sến hay đi bar uống rượu thì những cô gái vàng của đội tuyển Judo Việt Nam mò lên Youtube để xem các đòn thế biến hoá, tập luyện với nhau ngay trong phòng và cả trên giường (Ảnh 7).

Lan đang bị chấn thương dây chằng và đầu gối. Kết thúc mỗi buổi tập cũng là lúc những cơn đau kéo đến hành hạ. Bọc nước đá lúc nào cũng phải cất sẵn trong tủ lạnh.

– Đã bao giờ em nghĩ đến việc từ bỏ chưa? – Tôi hỏi.

– Thi thoảng nó cũng loé lên trong đầu những lúc kiệt sức trên võ đường, nhưng em không thể và không bao giờ làm thế. Hai chữ “bỏ cuộc” không bao giờ tồn tại trong tâm thức của võ sĩ đạo (Ảnh 8).

Dòng đời cứ cuốn ta đi mà đôi khi chẳng kịp định thần lại mình sẽ trôi về đâu. Dân văn phòng có thể chỉ mất 10 năm để có chỗ đứng vững chắc trong công việc và cứ thế tiếp tục đi lên theo nấc thang của sự nghiệp. Nhưng 10 năm với các cô gái này cũng đồng nghĩa với việc hy sinh cả tuổi thanh xuân, gánh những tác hại chấn thương lên thể xác. Để sau 10 năm đó, các em để lại những vinh quang sau lưng và lại bắt đầu mưu sinh từ con số 0 tròn trĩnh. Hường và Lan tâm sự, thi thoảng vẫn có những phút giây bất chợt giật mình khi nghĩ đến tương lai, nhưng chưa kịp hoảng hốt thì đã chuẩn bị bước lên võ đài rồi.

Nói về võ đạo – chúng ta hay nghĩ về những con người văn võ song toàn, với bản lĩnh hơn người và đồng thời sở hữu một nhân cách trọn vẹn Lễ – Nghĩa – Nhân – Trí – Tín – Trực – Dũng – Cương. Trong tiềm thức chúng ta, nhiều khi chúng ta hay gán ghép Võ đạo với những con người hoàn hảo.

Thế nhưng, sự thật rằng trong cộng đồng này có rất nhiều người không “hoàn hảo” như vậy. Họ trông như thế nào, nghĩ như thế nào, và hành động như thế nào? Hãy nghe họ nói về mình.

“Chúng tôi là võ sĩ. Chúng tôi tôn thờ một thứ “đạo” – võ đạo, theo một cách rất khác.

Chúng tôi máu me, hôi hám và sứt sẹo. Người ta nói chúng tôi là côn đồ khi nhìn cách chúng tôi đùa giỡn với nhau bằng nắm đấm cú đá. Họ không hiểu lí do chúng tôi chiến đấu cùng nhau, cách chúng tôi đối xử với nhau, và những ai là người mà chúng tôi từng bảo vệ. Danh dự. Đam mê. Và chính chúng tôi.

Chúng tôi “võ” vì đó là đam mê, là một thứ gì đó ăn sâu trong tiềm thức, thậm chí có thể là sự nghiệp. Hay chỉ đơn giản là một cách để phòng thân.

Chúng tôi rèn luyện, và chiến đấu như thể đó là con đường duy nhất có thể giữ cho chúng tôi mạnh mẽ, bình tĩnh, và an toàn. Đó là lựa chọn của chúng tôi. Bạn không có quyền gì để phán xét chúng tôi về điều đó. Bạn cũng có lựa chọn riêng của mình. Chúng tôi không phán xét bạn, tại sao bạn làm vậy với chúng tôi?

Lựa chọn của chúng tôi là chuẩn bị, chuẩn bị cho mọi tình huống nguy hiểm có thể xảy đến. Chúng tôi không phải thầy bói, vì vậy, điều duy nhất chúng tôi có thể làm là chuẩn bị, sẵn sàng, và…mong những điều tồi tệ sẽ không xảy đến. Những trận mưa đạp sau khi ai đó đánh ngã tôi xuống, một cây gậy phang tới, một cuộc ẩu đả sau khi quẹt xe. Có trời mới biết.

Chúng tôi biết cách đả thương, thậm chí là giết người khác, và từ đó, chúng tôi biết làm thế nào để trở thành kẻ sống sót, không phải những nạn nhân.

Chúng tôi học cách chiến đấu, thậm chí có thể biết giết người. Chúng tôi dùng những kĩ năng đó, kiến thức đó, để tránh né, để kháng cự tội ác. Không phải để thực hiện tội ác.

Chúng tôi nhìn có thể không thân thiện lắm. Trên chân mày trái của tôi là một vết rách – vết sẹo “kinh điển” của dân võ đánh đài. Khoé mắt tôi còn vài dấu mũi khâu. Tay chân chúng tôi có thể nhìn không “mượt” như của những chàng hot boy trên màn ảnh. Và như một bản năng, chút tôi hay…sút anh bạn thân của mình thay cho lời chào.

Nhưng chúng tôi là những võ sĩ. Hãy nhớ lấy điều đó. Đến một ngày, khi bạn gặp rắc rối và không biết phân biệt đâu là côn đồ, đâu là võ sĩ, bạn sẽ không thấy chúng tôi đứng về phía bạn. Để bảo vệ bạn. Để ở cạnh bên bạn. Để trở thành đồng minh của bạn.

Đừng đạp chúng tôi ra khỏi cuộc đời này khi chúng tôi cũng là một phần chính đáng của cuộc đời, của thế giới, của xã hội này. Giống như bạn. Giống như họ. Kể cả khi chúng tôi có một lựa chọn khác. Một con đường khác.

Con đường – đạo của người võ sĩ. (Trong gốc tiếng Hán thì “đạo” nghĩa là con đường). Vâng, một con đường mà chúng tôi biết chúng tôi đi từ đâu, hướng nào, và đến đâu. Chúng tôi đi từ một thân xác mềm oặt và một nỗi sợ yếu hèn trong tâm trí. Chúng tôi sải bước trên con đường biến chúng tôi trở nên khỏe mạnh hơn, điềm tĩnh hơn, có trách nhiệm với những hành động của mình hơn, ngày qua ngày, chúng tôi sống trong võ, và để võ sống trong tôi. Và đích đến của chúng tôi là một nơi nào đó không…tồn tại. Một khi bạn đã ngập chìm trong đam mê thì chỉ có hơi thở cuối cùng mới xứng đáng trở thành điểm cuối cho con đường của bạn.

Nhiều người thắc mắc chúng tôi tập luyện điên cuồng vì lợi ích gì. Lợi ích gì ư? Nếu bạn cứ mãi đeo đuổi những thứ gọi là “lợi ích”, bạn không bao giờ có được những điều vô giá.

Võ đạo – đó là Đạo của người võ sĩ. Của những kẻ đầy kiêu hãnh, quyết tâm và tham vọng trở thành một con người có thể đánh bại con người cũ của chính chúng ta. Của những kẻ sẵn sàng đối mặt với tính chất bạo lực vốn không thể chối cãi của võ thuật. Và một khi chính chúng tôi kềm hãm và điều khiển được bạo lực – con quỷ khát máu đã sinh ra thứ gọi là Võ Thuật, chẳng phải điều đó có nghĩa rằng chúng tôi là những anh hùng sống giữa đời thường này hay sao?

Bạn là ai? Một võ sĩ? Hay là một kẻ núp bóng võ đạo để che giấu sự hèn yếu của mình?

Hãy đứng dậy, nhìn lại khái niệm Võ đạo của mình, và cùng “Võ” với chúng tôi. Rõ ràng chúng tôi không hoàn hảo. Chúng tôi không hoàn toàn đáng mến và đáng nể như những gì bạn vẫn nghĩ về những con người đại diện cho “Võ đạo”.

Nhưng với tất cả niềm tự hào, chúng tôi có thể tuyên bố rằng chính chúng tôi mới là người phản ánh Võ Đạo theo đúng cách mà nó bắt đầu. Đó là bạo lực – và cách sử dụng bạo lực như một công cụ rèn luyện con người.”

Lúc còn bé tôi thường nghe bạn bè mình nói những câu thế này: “Mày có võ không?”. “Ê nó có võ đó!”, “Tao sợ mấy đứa có võ lắm”.

Những câu nói dân dã ấy đuổi ký ức tôi đến tận ngày hôm nay.

Võ là gì mà sao người ta gọi là “có”? Một thứ gì đó để chúng ta sở hữu chăng?

Chắc chắn võ thuật không phải một thứ tài sản bình thường. Nó không nhìn thấy được, chạm vào được. Cái ta nhìn thấy là nhưng cú đá đường quyền, không phải trọn vẹn tất cả “võ thuật” trong đó – tôi thường nghĩ vậy và cảm thấy trong đôi mắt mình còn thiếu thiếu điều gì đó. Võ thuật cũng không chạm vào được – có chăng là ta chạm vào những vết bầm vì tự phang côn nhị khúc vào đầu hay té sấp mặt đập mũi vì tấn không vững vậy.

Từ “có” đó ám ảnh tôi cùng câu hỏi: “Võ thuật thực chất là cái gì?”

Tôi đem điều đó hỏi thầy tôi. Thầy đáp:

“Con biết cưa gỗ không?”

“Dạ con biết”

“Con biết sửa tivi không?”

“Dạ con không biết”

“Con biết cách cưa gỗ, con cưa được. Con không biết sửa TV, con không làm được. Võ thuật cũng vậy thôi. Con có võ trong người thì con tự vệ được, cứu người được, tu tâm dưỡng tánh được. Con không có võ thì không làm được. Võ, là kỹ năng.”

Kỹ năng… Đó chính là câu trả lời mà mãi sau này tôi mới hiểu.

Hồi tôi mười bảy tuổi, có người bạn hỏi tôi thế này:

“Mày tập võ làm gì? Bây giờ có người chém sau lưng mày, mày đỡ được không. Bây giờ có người chỉa súng vào đầu mày, mày làm được gì? Bây giờ bốn năm chục đứa đuổi đánh mày, mày làm được gì? Võ mày để làm gì?”

Tôi không trả lời – chính xác là không trả lời được. Anh bạn của tôi nói đúng mà! Tôi không làm được gì trong các tình huống đó, dù tôi có võ.

Tôi đem điều đó nói với thầy. Thầy tôi lúc đó đã già đi nhiều, nhưng cái kiểu đăm chiêu suy nghĩ vẫn không khác gì ngày xưa.

“Con là con nhà thợ mộc, con biết làm mộc đúng không?”

“Dạ đúng”

“Giờ bảo con đi đóng tàu thủy con làm được không?”

“Dạ… chắc không”

“Nhưng bây giờ nhà con có cái bàn gãy chân, con sẽ sửa được, đúng không?”

“Dạ đúng”

“Ừ. Võ thuật cũng vậy đó!”

Tôi im lặng. Tôi… không hiểu gì hết. Thấy tôi chưng hửng, thầy tiếp:

“Thầy từng nói với con, nói lâu rồi, võ thuật là kỹ năng, đúng không? Kỹ năng đỡ, kỹ năng đấm, kỹ năng ôm vật…”

“Dạ đúng.”

“Ừ, võ thuật là kỹ năng. Cũng như con là thợ mộc, con có kỹ năng mộc. Bảo con làm mộc con làm được, bảo con làm cơ khí thì làm sao con làm được? Võ thuật cũng có cái hạn chế của nó, như con nói đó, bị chém sau lưng, đứng trước họng súng, bị đánh hội đồng…”

“Vậy mình học võ để làm gì nữa chứ, có dùng được đâu?” – đến đây thì tôi thực sự bất bình

“Ai nói không dùng được?”

Tôi khựng người. Cái quái quỉ gì đây. Gần chục năm tôi học võ rốt cục là để rước về một đống kỹ năng vô dụng sao?

“Thầy nói con rồi đó. Đâu phải cả đời con chỉ gặp công việc cơ khí và đâu phải cả đời con chỉ toàn đụng tay vào gỗ. Cũng có lúc kỹ năng của con sẽ phục vụ con. Con có dám chắc là cả đời con toàn bị chém sau lưng, bị dí súng, bị hội đồng? Bây giờ có ai đó quẹt xe và cầm mũ bảo hiểm ném vào mặt con, con đỡ được. Bây giờ có ai đó cãi nhau với con và nổi nóng đập ghế lên đầu con, con tránh được. Đó là võ thuật. Đó là kỹ thuật của con, võ của con dùng được. Nếu như con chỉ vì những tình huống hi hữu mà mất niềm tin vào võ thuật, từ bỏ võ thuật, thì sau này có khi một thằng nhóc đạp vào bụng con cũng không tránh được.”

Tôi tỉnh ngộ. Trong gần chục năm kể từ hồi 7 tuổi tôi theo thầy học võ, cũng có vài lần tôi dụng võ thành công, tôi bảo vệ mình, tôi bảo vệ người khác! Trong người tôi có thứ kỹ năng, tôi “có” nó, đó là võ thuật.

Thầy chậm rãi “đệm” vào đầu tôi thêm một câu nữa:

“Hôm nay con thấy người ta sửa tivi mà bỏ thợ mộc, con thấy người ta chém sau lưng mà bỏ cách gạt đỡ những nắm đấm thường thấy nhất, sau này con sẽ còn đứng núi này trông núi nọ như thế nào nữa?”

………..

Câu chuyện tôi vừa kể xảy ra vào khoảng 10 năm kể từ ngày tôi luyện võ, và hôm nay tôi đã luyện võ được thêm 10 năm nữa. 10 năm tôi cố gắng trung thành với võ thuật. 10 năm đó, tôi cũng đã có một hai lần nằm dưới trận mưa đạp – xui xẻo thôi, gã công tử trong huyện tán tỉnh người yêu tôi, chuyện sau đó thì có lẽ tôi không cần phải kể nữa. Cũng có lần tôi phải bỏ chạy vì bảy tám người cầm dao rựa tìm tôi – vài chuyện hiểu lầm trên bàn nhậu của người khác.

Vẫn có người hỏi “Mày tập võ làm gì để rồi bị đánh hội đồng, rồi phải chạy như thế?”

Tôi cười, không đáp. Họ đâu có biết bao nhiêu lần (tôi không đếm được) tôi khống chế những kẻ hung hãn tấn công tôi sau khi va quẹt xe cộ, vài kẻ khác từng trộm chiếc xe tôi để trước hiên, can ngăn được hai người anh em họ sắp sửa nện nhau vì tranh chấp thừa kế, và cả chục câu chuyện đời thường khác nữa.

Cho đến hôm nay, tôi chưa một lần hối hận vì học võ, vì mang trong người thứ kỹ năng mang tên “võ thuật”.

Hồ Võ – phỏng lại theo lời độc giả.

Võ sư Châu Minh Hay – một môn đồ của môn võ Vovinam – Việt Võ Đạo, võ sư đã có rất nhiều bài viết hay, sâu sắc về võ thuật và võ đạo. Những câu chuyện, triết lý về Võ thuật được võ sư cảm nhận và viết ra đăng tải trên trang Blog cá nhân nhận được sự ủng hộ và quan tâm của nhiều tín đồ đam mê Võ thuật. Trong chuyên mục Cà phê Võ thuật kỳ này, VoThuat.vn giới thiệu đến các bạn một bài viết của Võ sư Châu Minh Hay, câu chuyện về một chiếc đai.

“Mấy hôm nay, một sự trùng hợp ngẫu nhiên về những câu chuyện cái đai của các môn võ thuật xuất hiện trên các trang xã hội, đều nêu lên sự bâng khuâng về giá trị chiếc đai.

Cũng trong thời điểm này tôi nhận được một trao đổi ngắn từ một đồng môn trẻ về chuyện “thỉnh nguyện thư” của một số võ sư đại diện cho các Liên đoàn, Hội Vovinam gởi lên Hội đồng Chưởng quản đề nghị xét phong cấp Bạch đai cho võ sư Chánh Chưởng quản.

Trong “thư thỉnh nguyện” có đoạn viết như thế này:

Kính gởi Hội đồng Chưởng quản Môn phái Vovinam – Việt Võ Đạo Việt Nam.

Về việc: Thư thỉnh nguyện Chọn Mầu Đai cho Chánh Chưởng Quản Môn Phái Vovinam.

“….Trong những buổi lễ của môn phái, chỉ những người trong môn phái mới biết danh tánh của võ sư Chánh Chưởng quản và công việc của từng võ sư trong Hội đồng Chưởng quản. Khi võ sư điều hành buổi lễ giới thiệu thì mọi quan khách đến tham dự mới biết chức danh của từng võ sư trong HĐCQ. Chính vì vậy nay em xin phép được trình bày đến quý thầy trong HĐCQ nên đi đến quyết định, phải có một màu đai cho võ sư Chánh Chưởng quản (Bạch đai)….”

Và. “…Trong những buổi lễ giỗ Tổ hoặc lễ giỗ thầy Chưởng Môn, thường là có các vị võ sư nước ngoài về tham dự buổi lễ, với võ phục môn phái, tất cả đều mang hồng đai nhìn chung, chúng ta không phân biệt được ai là người được thầy giao nhiệm vụ Chánh Chưởng quản môn phái.”

“Khi muốn thăng cấp cho quý thầy lớn lên cấp hồng đai đệ tứ, hồng đai đệ ngũ. Võ sư Chánh Chưởng quản cũng mang hồng đai đệ ngũ, nhìn chung là không hợp lý.”

Một hình ảnh gợi nhớ trong tôi về những buổi lễ kỷ niệm ngày quân đội. Nếu không có người điều hành buổi lễ giới thiệu thì mọi người chẳng biết ai là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng? Bởi họ đều mặc quân phục và đều mang hàm cấp Đại tướng như nhau, đôi lúc trong cùng một thời điểm có đến vài vị Đại tướng. Nhưng vị Bộ Trưởng quốc phòng hay Tổng tham mưu Trưởng ngoài quân hàm thì đâu có dấu hiệu nào khác để chỉ ra rằng vị ấy đang ở chức vụ đó?

Hay nói một cách khác, trong một hội nghị cấp nhà nước thì Tổng thống, Chủ tịch nước hoặc Thủ tướng Chính phủ trong trang phục dân sự như nhau cũng đâu có mang một dấu hiệu nào để phân biệt với các đại biểu khác?

Tôi không có ý phản đối việc nên có một cấp đai để phân biệt người lãnh đạo môn phái. Tuy nhiên điều này không thể xuất phát từ những “thư thỉnh nguyện”, do vài cá nhân “nhân danh tập thể” nơi này hay nơi khác đề xuất như vậy! Mà việc này cần một lộ trình thực hiện mang tính chính quy hơn.

Quy lệ môn phái Vovinam được thiết lập từ năm 1964, tương tự như một “hiến pháp” của một quốc gia. Trải qua nhiều thời kỳ, nhiều sự biến đổi của xã hội ảnh hưởng khá lớn đến sự hoạt động và phát triển đi lên của môn phái, sự điều chỉnh quy lệ môn phái (tu chính môn quy) là rất cần thiết, mà màu đai, đẳng cấp chỉ là một phần trong quy lệ ấy.

Chương trình huấn luyện, thời gian, chế độ thi cử, môi trường phát triển và cả hệ thống lý thuyết võ đạo và nhiều thứ nữa. Tất cả đều rất cần thiết phải nghiên cứu điều chỉnh cho hợp lý, sửa đổi cho phù hợp. Hay nói một cách khác, đó là cần sự tu chính môn quy.

Hiến pháp nước Nhật, trước đây không cho phép quân đội của họ tham chiến ngoài lãnh thổ. Nhưng trước tình hình mới, thì buộc Nhật Bản phải thay đổi hiến pháp để tự bảo vệ mình. Đó là một ví dụ điển hình.

Khi các điều khoản trong môn quy đã được tu chính rồi, thì các hoạt động của môn phái cứ chiếu theo đó mà thực hiện. Việc có một cấp đai dành cho người đứng đầu môn phái là điều cần thiết, thì căn cứ vào quy lệ mà mặc nhiên được thực hiện.

Còn nếu căn cứ vào “thư thỉnh nguyện” thì ai sẽ là người ký quyết định cho Chánh Chưởng quản mang cấp đai mới ? Chẳng lẽ cấp dưới lại ký quyết định phong cấp cho cấp trên? hay cuối cùng thì Chánh Chưởng quản ký quyết định mang đai mới cho chính mình?

Ấy là chưa kể nếu không tu chính, bổ sung vào quy lệ thì cũng sẽ lúng túng trong việc chọn hình thức chiếc “Bạch đai” theo như đề nghị của những “thư thỉnh nguyện”!

(Bạch đai) đai trắng thế nào? Có vạch hay không? Có vạch thì vạch màu gì? Bao nhiêu vạch? Ra sao?…

Cần phân biệt chiếc đai của Chánh Chưởng quản chứ không phải chiếc đai Chưởng môn. Vậy những người viết các “thư thỉnh nguyện” liệu đã lường trước hình thức chiếc Bạch đai dành riêng cho Chánh Chưởng quản ra sao chưa?

Thiết nghĩ, các vị nên đưa các vấn đề ra thành dự thảo tu chính, lấy ý kiến của cộng đồng và những người có trách nhiệm. khi đó thực hiện thì cũng chưa muộn và sẽ vẹn toàn hơn.

Ngoài việc này ra. Còn có ý kiến cho rằng một số võ sư cần được phong cấp để làm nhiệm vụ. Điều này theo tôi là không thuyết phục. Ngay trong môn phái Vovinam chúng ta vẫn đang hiện hữu nhiều vị không có một đẳng cấp nào vẫn làm nhiệm vụ rất tốt để phát triển Vovinam đấy thôi.

Trách nhiệm được giao không đồng nghĩa và cũng chẳng liên quan gì đến đai đẳng. Cùng một đẳng cấp hay (cùng một cấp hàm bên quân đội) nhưng nhiệm vụ được đảm trách lớn hơn thì quyền hạn cũng theo đó mà nắm quyền ưu tiên phê chuẩn quyết định.

Đai đẳng thể hiện cái mốc của trình độ chuyên môn, trình độ kỹ thuật! Vì vậy, cấp đai chỉ để thể hiện chương trình đã được tu luyện mà thôi. Chức vụ hay trách nhiệm được giao là 2 yếu tố không nhất thiết phải liên quan đến đẳng cấp.

Chưa kể ý nghĩa của từ “thư thỉnh nguyện” đem áp dụng vào vấn đề này hoàn toàn không phù hợp! “thư thình nguyện” là thư cầu xin một điều gì đó! Chúng ta không cầu xin ai vấn đề này mà hoàn toàn chỉ là một kiến nghị vì lợi ích chung mà thôi! Vẫn là chuyện đai đẳng.

Trong quy chế thi cấp Cao đẳng năm nay quy định bài thi kỹ thuật cho thí sinh thi lên cấp Hồng đai nhị cấp (6 đẳng), quy định “trên 55 tuổi là thực hiện một bài quyền tự chọn cấp Trung đẳng”!

Điều này khá là nghịch lý. Đã thi thì phải thi chương trình của mình. Còn nếu chiếu cố thì hội đồng nên căn cứ vào quá trình cống hiến của đương sự và đề xuất có xác nhận ở địa phương rồi phong cấp. Yếu tố ràng buộc có thể xét thêm bài khóa luận hay bài kinh nghiệm giảng dạy của thí sinh là được.

Sự giảm nhẹ mang tính khuyến khích như thế này vô tình hạ thấp giá trị của cấp đai mà họ thụ hưởng, đồng thời hướng phấn đấu không còn, như vậy không làm gương cho các thế hệ kế thừa.

Cử nhân thi lên Thạc sĩ chỉ thực hiện một bài làm của chương trình cấp 2 thì còn gì giá trị chứ? Trên đây chỉ là suy nghĩ rất khách quan, mong quý vị và các bạn chớ hiểu nhầm.

Võ sư Châu Minh Hay