Võ sư Châu Minh Hay – một môn đồ của môn võ Vovinam – Việt Võ Đạo, võ sư đã có rất nhiều bài viết hay, sâu sắc về võ thuật và võ đạo. Những câu chuyện, triết lý về Võ thuật được võ sư cảm nhận và viết ra đăng tải trên trang Blog cá nhân nhận được sự ủng hộ và quan tâm của nhiều tín đồ đam mê Võ thuật. Trong chuyên mục Cà phê Võ thuật kỳ này, VoThuat.vn giới thiệu đến các bạn một bài viết của Võ sư Châu Minh Hay, câu chuyện về một chiếc đai.

“Mấy hôm nay, một sự trùng hợp ngẫu nhiên về những câu chuyện cái đai của các môn võ thuật xuất hiện trên các trang xã hội, đều nêu lên sự bâng khuâng về giá trị chiếc đai.

Cũng trong thời điểm này tôi nhận được một trao đổi ngắn từ một đồng môn trẻ về chuyện “thỉnh nguyện thư” của một số võ sư đại diện cho các Liên đoàn, Hội Vovinam gởi lên Hội đồng Chưởng quản đề nghị xét phong cấp Bạch đai cho võ sư Chánh Chưởng quản.

Trong “thư thỉnh nguyện” có đoạn viết như thế này:

Kính gởi Hội đồng Chưởng quản Môn phái Vovinam – Việt Võ Đạo Việt Nam.

Về việc: Thư thỉnh nguyện Chọn Mầu Đai cho Chánh Chưởng Quản Môn Phái Vovinam.

“….Trong những buổi lễ của môn phái, chỉ những người trong môn phái mới biết danh tánh của võ sư Chánh Chưởng quản và công việc của từng võ sư trong Hội đồng Chưởng quản. Khi võ sư điều hành buổi lễ giới thiệu thì mọi quan khách đến tham dự mới biết chức danh của từng võ sư trong HĐCQ. Chính vì vậy nay em xin phép được trình bày đến quý thầy trong HĐCQ nên đi đến quyết định, phải có một màu đai cho võ sư Chánh Chưởng quản (Bạch đai)….”

Và. “…Trong những buổi lễ giỗ Tổ hoặc lễ giỗ thầy Chưởng Môn, thường là có các vị võ sư nước ngoài về tham dự buổi lễ, với võ phục môn phái, tất cả đều mang hồng đai nhìn chung, chúng ta không phân biệt được ai là người được thầy giao nhiệm vụ Chánh Chưởng quản môn phái.”

“Khi muốn thăng cấp cho quý thầy lớn lên cấp hồng đai đệ tứ, hồng đai đệ ngũ. Võ sư Chánh Chưởng quản cũng mang hồng đai đệ ngũ, nhìn chung là không hợp lý.”

Một hình ảnh gợi nhớ trong tôi về những buổi lễ kỷ niệm ngày quân đội. Nếu không có người điều hành buổi lễ giới thiệu thì mọi người chẳng biết ai là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng? Bởi họ đều mặc quân phục và đều mang hàm cấp Đại tướng như nhau, đôi lúc trong cùng một thời điểm có đến vài vị Đại tướng. Nhưng vị Bộ Trưởng quốc phòng hay Tổng tham mưu Trưởng ngoài quân hàm thì đâu có dấu hiệu nào khác để chỉ ra rằng vị ấy đang ở chức vụ đó?

Hay nói một cách khác, trong một hội nghị cấp nhà nước thì Tổng thống, Chủ tịch nước hoặc Thủ tướng Chính phủ trong trang phục dân sự như nhau cũng đâu có mang một dấu hiệu nào để phân biệt với các đại biểu khác?

Tôi không có ý phản đối việc nên có một cấp đai để phân biệt người lãnh đạo môn phái. Tuy nhiên điều này không thể xuất phát từ những “thư thỉnh nguyện”, do vài cá nhân “nhân danh tập thể” nơi này hay nơi khác đề xuất như vậy! Mà việc này cần một lộ trình thực hiện mang tính chính quy hơn.

Quy lệ môn phái Vovinam được thiết lập từ năm 1964, tương tự như một “hiến pháp” của một quốc gia. Trải qua nhiều thời kỳ, nhiều sự biến đổi của xã hội ảnh hưởng khá lớn đến sự hoạt động và phát triển đi lên của môn phái, sự điều chỉnh quy lệ môn phái (tu chính môn quy) là rất cần thiết, mà màu đai, đẳng cấp chỉ là một phần trong quy lệ ấy.

Chương trình huấn luyện, thời gian, chế độ thi cử, môi trường phát triển và cả hệ thống lý thuyết võ đạo và nhiều thứ nữa. Tất cả đều rất cần thiết phải nghiên cứu điều chỉnh cho hợp lý, sửa đổi cho phù hợp. Hay nói một cách khác, đó là cần sự tu chính môn quy.

Hiến pháp nước Nhật, trước đây không cho phép quân đội của họ tham chiến ngoài lãnh thổ. Nhưng trước tình hình mới, thì buộc Nhật Bản phải thay đổi hiến pháp để tự bảo vệ mình. Đó là một ví dụ điển hình.

Khi các điều khoản trong môn quy đã được tu chính rồi, thì các hoạt động của môn phái cứ chiếu theo đó mà thực hiện. Việc có một cấp đai dành cho người đứng đầu môn phái là điều cần thiết, thì căn cứ vào quy lệ mà mặc nhiên được thực hiện.

Còn nếu căn cứ vào “thư thỉnh nguyện” thì ai sẽ là người ký quyết định cho Chánh Chưởng quản mang cấp đai mới ? Chẳng lẽ cấp dưới lại ký quyết định phong cấp cho cấp trên? hay cuối cùng thì Chánh Chưởng quản ký quyết định mang đai mới cho chính mình?

Ấy là chưa kể nếu không tu chính, bổ sung vào quy lệ thì cũng sẽ lúng túng trong việc chọn hình thức chiếc “Bạch đai” theo như đề nghị của những “thư thỉnh nguyện”!

(Bạch đai) đai trắng thế nào? Có vạch hay không? Có vạch thì vạch màu gì? Bao nhiêu vạch? Ra sao?…

Cần phân biệt chiếc đai của Chánh Chưởng quản chứ không phải chiếc đai Chưởng môn. Vậy những người viết các “thư thỉnh nguyện” liệu đã lường trước hình thức chiếc Bạch đai dành riêng cho Chánh Chưởng quản ra sao chưa?

Thiết nghĩ, các vị nên đưa các vấn đề ra thành dự thảo tu chính, lấy ý kiến của cộng đồng và những người có trách nhiệm. khi đó thực hiện thì cũng chưa muộn và sẽ vẹn toàn hơn.

Ngoài việc này ra. Còn có ý kiến cho rằng một số võ sư cần được phong cấp để làm nhiệm vụ. Điều này theo tôi là không thuyết phục. Ngay trong môn phái Vovinam chúng ta vẫn đang hiện hữu nhiều vị không có một đẳng cấp nào vẫn làm nhiệm vụ rất tốt để phát triển Vovinam đấy thôi.

Trách nhiệm được giao không đồng nghĩa và cũng chẳng liên quan gì đến đai đẳng. Cùng một đẳng cấp hay (cùng một cấp hàm bên quân đội) nhưng nhiệm vụ được đảm trách lớn hơn thì quyền hạn cũng theo đó mà nắm quyền ưu tiên phê chuẩn quyết định.

Đai đẳng thể hiện cái mốc của trình độ chuyên môn, trình độ kỹ thuật! Vì vậy, cấp đai chỉ để thể hiện chương trình đã được tu luyện mà thôi. Chức vụ hay trách nhiệm được giao là 2 yếu tố không nhất thiết phải liên quan đến đẳng cấp.

Chưa kể ý nghĩa của từ “thư thỉnh nguyện” đem áp dụng vào vấn đề này hoàn toàn không phù hợp! “thư thình nguyện” là thư cầu xin một điều gì đó! Chúng ta không cầu xin ai vấn đề này mà hoàn toàn chỉ là một kiến nghị vì lợi ích chung mà thôi! Vẫn là chuyện đai đẳng.

Trong quy chế thi cấp Cao đẳng năm nay quy định bài thi kỹ thuật cho thí sinh thi lên cấp Hồng đai nhị cấp (6 đẳng), quy định “trên 55 tuổi là thực hiện một bài quyền tự chọn cấp Trung đẳng”!

Điều này khá là nghịch lý. Đã thi thì phải thi chương trình của mình. Còn nếu chiếu cố thì hội đồng nên căn cứ vào quá trình cống hiến của đương sự và đề xuất có xác nhận ở địa phương rồi phong cấp. Yếu tố ràng buộc có thể xét thêm bài khóa luận hay bài kinh nghiệm giảng dạy của thí sinh là được.

Sự giảm nhẹ mang tính khuyến khích như thế này vô tình hạ thấp giá trị của cấp đai mà họ thụ hưởng, đồng thời hướng phấn đấu không còn, như vậy không làm gương cho các thế hệ kế thừa.

Cử nhân thi lên Thạc sĩ chỉ thực hiện một bài làm của chương trình cấp 2 thì còn gì giá trị chứ? Trên đây chỉ là suy nghĩ rất khách quan, mong quý vị và các bạn chớ hiểu nhầm.

Võ sư Châu Minh Hay

Nhân dịp Lễ tưởng niệm ngày mất Cố võ sư sáng tổ Nguyễn Lộc – sáng tổ môn phái Vovinam – Việt Võ đạo – lần thứ 55 (1960-2015), gần 100 võ sư cao đẳng (chuẩn hồng đai, hồng đai I, hồng đai II và hồng đai III) được thăng đai mới. Trong số này có nhiều võ sư dự thi khóa thi hồng đai cấp quốc gia năm 2015 và một số  được vinh thăng do có nhiều đóng góp cho sự phát triển phong trào Vovinam suốt thời gian qua.

Lễ thắt đai được tổ chức tại Tổ đường môn phái Vovinam – Việt Võ đạo (31 Sư Vạn Hạnh, Q.10, TP.HCM) nơi mà võ sư Chưởng môn sống, giảng dạy suốt thời gian còn sống và là nơi đào tạo ra hầu hết võ sư cao đẳng của môn phái. Nơi đây cũng là nơi lưu giữ di ảnh và hài cốt của Cố võ sư Sáng tổ Nguyễn Lộc và cố võ sư Chưởng môn Lê Sáng.

Đây là kỳ thăng đai cao đẳng lớn nhất của môn phái Vovinam – Việt Võ đạo kể từ khi thành lập môn phái (1938) đến nay với số lượng võ sư từ chuẩn Hồng đai (tương đương 4 đẳng) đến Hồng đai đệ tam cấp (tương đương 7 đẳng) được thăng đai gần 100 người.

Danh sách cụ thể các tân Hồng đai:

Chuẩn Hồng đai (44 người):

Leon Blanco Rafael (Bỉ), Lê Văn Điệu (Bến Tre), Phạm Hùng (Bình Dương), Trần Hữu Chánh (Bình Dương), Võ Thanh Vân (Bình Dương), Thần Hoàng Huynh (Bình Phước), Lê Đằng Phương (Bình Phước), Đặng Ngọc Luân (Bình Thuận), Huỳnh Quốc Tịnh (Bình Thuận), Hồ Thanh Khâm  (Bà rịa – Vũng tàu), Phan Đình Vũ (Đà Nẵng), Mã Thị Yến Vi (Đồng Nai), Lê Đại Châu (Đồng Nai), Danh Phúc (Kiên Giang), Khưu Vĩnh Phú (Kiên Giang), Lê Văn Anh (Kon Tum), Hà Vĩ Hùng (Quân Đội), Mai Ngô Hoài Quốc (Quân Đội), Nguyễn Thị Hoài Thu (Quảng Nam), Lê Bá Thương (Thừa thiên – Huế), Đặng Minh Đạt (Tiền Giang), Huỳnh Thị Hồng Nhung (TP.HCM), Nguyễn Văn Cao (TP.HCM), Nguyễn Hoàng Tùng (TP.HCM), Võ Nhật Sơn (TP.HCM), Lê Đức Thắng (TP.HCM), Phạm Thế Vinh (TP.HCM), Mai Đình Phương Thanh (TP.HCM), Mai Đình Chiến (TP.HCM), Nguyễn Duy Khánh (TP.HCM), Trương Công Huệ (TP.HCM), Nguyễn Thanh Sơn (TP.HCM), Nguyễn Thành Luân (Kon Tum), Vũ Hòa Tùng Anh (Khánh Hòa), Võ Hoàng Chi (Bến Tre), Đinh Xuân Chinh (Bình Dương), Nguyễn Đậu Lynh Tần (Bình Thuận), Nguyễn Thanh Hiếu (Bình Thuận), Bùi Đình Nhân (Đăk Lăk), Hoàng Đình Hải (Gia Lai), Lương Thị Mỹ Tho (Phú Yên), Bùi Xuân Huy (Khánh Hòa), Phan Long Bính (Phú Yên), Cao Văn Nam (TP.HCM).

Hồng đai đệ nhất cấp (11 người):

Nguyễn Ngọc Tấn (Khánh Hòa), Nguyễn Đức Truy (BRVT), Nguyễn Tố Nga (TP HCM), Lê Minh Trừ (Tây Ninh), Nguyễn Thanh Dũng (Đồng Nai), Nguyễn Cấn Đạt Sĩ (Đồng Nai), Vũ Văn Điền (Đồng Nai), Từ Hoàng Long (Kiên Giang), Hà Nguyễn Duy Trung (Đồng Nai), Hà Thế Thạnh (Kiên Giang), Nguyễn Huỳnh Dũng (Kiên Giang).

Hồng đai đệ nhị cấp (19 người): 

Nguyễn Tiến Dũng (TP HCM), Vũ Đức Thanh Châu (BRVT), Nguyễn Tấn Nghĩa (Khánh Hòa), Nguyễn Thanh Sang (Quân đội), Lê Đình Phước (TP HCM), Dương Hồng Thanh (Đồng Nai), Võ Thành Lâm ( TP HCM), Lê Huyền Đức (Tây Ninh), Trần Văn Thọ (BRVT), Lê Huy Hoàng (TP HCM), Nguyễn Lâm Thanh (Phú Yên), Đoàn Văn Bình (Phú Yên), Bùi Hữu Phước (Phú Yên), Nguyễn Quý (Phú Yên), Văn Thanh Xuân (Cà Mau), Hà Thành Bình (Sóc Trăng), Nguyễn Thị Y Huệ (Kiên Giang), Nguyễn Văn Hiệp (TP HCM), Phan Hoàng Tân (Bến Tre).

Vinh thăng Hồng đai đệ tam cấp (10 người): 

Võ Văn Tuấn, Nguyễn Tôn Khoa, Tô Văn Vượng, Nguyễn Văn Hoàng, Cao Hải Bình (TP.HCM), Trần Đức Dũng (Đà Nẵng), Nguyễn Công Hóa (Lâm Đồng), Lư Quang Đức, Hoàng Tiến Đăng (Khánh Hòa), Hà Tiến Độ (Đồng Nai).

Ở TP Quy Nhơn, cách đây 5 năm chỉ có 4 điểm truyền dạy Vovinam, thì hiện tại đã tăng lên 9 phòng tập, CLB thu hút khá đông võ sinh luyện tập thường xuyên. Tuy nhiên, phong trào Vovinam vẫn chưa có được “cú hích” để phát triển mạnh như nhiều tỉnh, thành trong khu vực.

Vovinam hiện nay đang ngày càng phát triển mạnh ở trong nước và lan rộng đến nhiều quốc gia trên thế giới. TS Võ Danh Hải – Tổng thư ký Liên đoàn Vovinam thế giới cho biết: “Việc quảng bá và xây dựng phong trào Vovinam – Việt Võ Đạo đến thế giới là một quá trình đầy gian truân nhưng cũng rất đáng tự hào, vì chỉ sau hơn 12 năm, Vovinam đã được truyền bá đến tất cả 5 châu trên thế giới, đặc biệt là Châu Phi, chúng ta đã có được một tập thể gần nửa vạn môn sinh tại 6 quốc gia trong khu vực này, trong đó phát triển nhất là phong trào tại Algeria. Tại Việt Nam, môn Vovinam đã được các tỉnh đưa vào tập luyện và thi đấu. Trong chuyến công tác gần nhất tại Quy Nhơn- Bình Định, tôi đã đến các CLB tập luyện Vovinam, nhìn chung tôi đánh giá rất cao về tinh thần học hỏi, chuyên cần khổ luyện trong luyện tập của các võ sinh. Với điều kiện vật chất còn thiếu thốn nhưng các võ sĩ trẻ vẫn thể hiện niềm đam mê to lớn đối với Vovinam. Với sự nghiêm túc của các võ sư cùng với tinh thần tập luyện hăng say của các võ sĩ, tôi nhận thấy rằng, TP Quy Nhơn- Bình Định sẽ là mảnh đất có thể phát triển tốt môn phái này.”

Nhiều địa điểm tập luyện

Hiện tại, ở TP Quy Nhơn có 9 võ sư, trong đó có 3 võ sư cao đẳng và 6 võ sư chuẩn cao đẳng. Thế hệ kế cận cũng đã có khoảng 25 huấn luyện viên thực hiện tốt việc truyền dạy. Hằng ngày, thường xuyên có vài trăm võ sinh đến luyện tập ở 9 phòng tập, CLB trên địa bàn TP Quy Nhơn. Tìm đến khoảng sân của Nhà Văn hóa Lao động tỉnh vào các buổi chiều tối thứ Ba, Năm, Bảy, có thể thấy không khí tập luyện hào hứng của các võ sinh. Võ sư Thái Văn Hùng, Chủ nhiệm CLB Vovinam thuộc Nhà Văn hóa Lao động tỉnh, cho biết: “CLB thu hút 400 – 500 lượt võ sinh đến tham gia luyện tập hằng năm. Đông nhất là vào các tháng hè, như hiện nay có 80 võ sinh thuộc nhiều lứa tuổi đang luyện tập. Ngoài tôi chịu trách nhiệm chính, còn có sự hỗ trợ thêm của các học trò có trình độ HLV để truyền dạy về kỹ thuật chiến đấu, tự vệ, đối kháng, đa luyện, đơn luyện, binh khí cho học trò”.

Ngoài truyền dạy tại các phòng tập, CLB, võ sư Trương Quang Bính mấy năm gần đây còn nhận lời đến dạy ngoại khóa cho học sinh một số trường mầm non ở Quy Nhơn. Nhiều năm qua, một số CLB Vovinam ở Quy Nhơn đã cố gắng tạo điều kiện cho các VĐV tham gia các giải đấu ở khu vực và toàn quốc để giao lưu, học hỏi kinh nghiệm, đồng thời khẳng định được chất lượng đào tạo qua việc đoạt thành tích. Gần đây nhất tại giải Vovinam Cúp các CLB toàn quốc năm 2014, CLB Vovinam Nhà Văn hóa lao động tỉnh đã đoạt 1 HCB hội diễn, 1 HCB đối kháng.

Cần một “cú hích”

Dù có chuyển biến tích cực trong việc truyền dạy, phong trào Vovinam ở TP Quy Nhơn nói riêng và tỉnh Bình Định nói chung vẫn “tụt lại” so với nhiều tỉnh, thành khác trong khu vực miền Trung trước đây có phong trào yếu hơn. Điều này có phần nguyên nhân là do  sự hỗ trợ của Sở VH-TT &DL và Liên đoàn Võ thuật Bình Định đến nay đối với Vovinam hầu như chủ yếu là về mặt “tinh thần”, còn lại đều do các CLB tự thân vận động. Võ sư Thái Văn Hùng tâm sự: “Do thiếu thốn kinh phí, nên trước đây khi thầy Trương Quang Bính dẫn học trò chúng tôi đi tham dự các giải đấu Vovinam ở khu vực và toàn quốc, thường chỉ có thuê một phòng 4 người mà ở dồn 10 người, 2 võ sinh ăn một phần cơm, có khi  đem theo xe đạp vào TP Hồ Chí Minh để làm phương tiện di chuyển đến nơi thi đấu. Những năm qua, đến lượt tôi dẫn học trò đi thi đấu cọ xát, dù cố gắng tự xoay xở gói ghém để điều kiện ăn ở khá hơn nhưng cũng rất chật vật”.

Nhiều năm qua, các võ sư, huấn luyện viên vẫn đang trăn trở thành lập Hội Vovinam trực thuộc Liên đoàn Võ thuật Bình Định. Hiện hầu hết các tỉnh, thành có phong trào luyện tập phát triển đều đã thành lập Hội Vovinam từ lâu, đồng thời đầu tư nhiều kinh phí để phát triển bộ môn. Được biết, tỉnh Phú Yên đã dành nguồn kinh phí đến 1,2 tỉ đồng để tổ chức tốt hơn các hoạt động luyện tập, thi đấu Vovinam. Võ sư Trương Quang Bính cho biết: “Cách đây 7 năm, chúng tôi đã có đề xuất thành lập Hội Vovinam nhưng chưa được UBND tỉnh thông qua. Hiện nay, các điều kiện về nhân lực đã có thêm bước phát triển về số lượng và chất lượng chuyên môn, nên thời gian tới các võ sư, huấn luyện viên sẽ tiếp tục họp bàn đề xuất lại việc thành lập Hội Vovinam, nhằm hướng đến phát triển phong trào một cách bài bản, sâu rộng hơn”.

Trung Hiếu