Võ sư Châu Minh Hay – một môn đồ của môn võ Vovinam – Việt Võ Đạo, võ sư đã có rất nhiều bài viết hay, sâu sắc về võ thuật và võ đạo. Những câu chuyện, triết lý về Võ thuật được võ sư cảm nhận và viết ra đăng tải trên trang Blog cá nhân nhận được sự ủng hộ và quan tâm của nhiều tín đồ đam mê Võ thuật. Trong chuyên mục Cà phê Võ thuật kỳ này, VoThuat.vn giới thiệu đến các bạn một bài viết của Võ sư Châu Minh Hay, câu chuyện về một chiếc đai.

“Mấy hôm nay, một sự trùng hợp ngẫu nhiên về những câu chuyện cái đai của các môn võ thuật xuất hiện trên các trang xã hội, đều nêu lên sự bâng khuâng về giá trị chiếc đai.

Cũng trong thời điểm này tôi nhận được một trao đổi ngắn từ một đồng môn trẻ về chuyện “thỉnh nguyện thư” của một số võ sư đại diện cho các Liên đoàn, Hội Vovinam gởi lên Hội đồng Chưởng quản đề nghị xét phong cấp Bạch đai cho võ sư Chánh Chưởng quản.

Trong “thư thỉnh nguyện” có đoạn viết như thế này:

Kính gởi Hội đồng Chưởng quản Môn phái Vovinam – Việt Võ Đạo Việt Nam.

Về việc: Thư thỉnh nguyện Chọn Mầu Đai cho Chánh Chưởng Quản Môn Phái Vovinam.

“….Trong những buổi lễ của môn phái, chỉ những người trong môn phái mới biết danh tánh của võ sư Chánh Chưởng quản và công việc của từng võ sư trong Hội đồng Chưởng quản. Khi võ sư điều hành buổi lễ giới thiệu thì mọi quan khách đến tham dự mới biết chức danh của từng võ sư trong HĐCQ. Chính vì vậy nay em xin phép được trình bày đến quý thầy trong HĐCQ nên đi đến quyết định, phải có một màu đai cho võ sư Chánh Chưởng quản (Bạch đai)….”

Và. “…Trong những buổi lễ giỗ Tổ hoặc lễ giỗ thầy Chưởng Môn, thường là có các vị võ sư nước ngoài về tham dự buổi lễ, với võ phục môn phái, tất cả đều mang hồng đai nhìn chung, chúng ta không phân biệt được ai là người được thầy giao nhiệm vụ Chánh Chưởng quản môn phái.”

“Khi muốn thăng cấp cho quý thầy lớn lên cấp hồng đai đệ tứ, hồng đai đệ ngũ. Võ sư Chánh Chưởng quản cũng mang hồng đai đệ ngũ, nhìn chung là không hợp lý.”

Một hình ảnh gợi nhớ trong tôi về những buổi lễ kỷ niệm ngày quân đội. Nếu không có người điều hành buổi lễ giới thiệu thì mọi người chẳng biết ai là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng? Bởi họ đều mặc quân phục và đều mang hàm cấp Đại tướng như nhau, đôi lúc trong cùng một thời điểm có đến vài vị Đại tướng. Nhưng vị Bộ Trưởng quốc phòng hay Tổng tham mưu Trưởng ngoài quân hàm thì đâu có dấu hiệu nào khác để chỉ ra rằng vị ấy đang ở chức vụ đó?

Hay nói một cách khác, trong một hội nghị cấp nhà nước thì Tổng thống, Chủ tịch nước hoặc Thủ tướng Chính phủ trong trang phục dân sự như nhau cũng đâu có mang một dấu hiệu nào để phân biệt với các đại biểu khác?

Tôi không có ý phản đối việc nên có một cấp đai để phân biệt người lãnh đạo môn phái. Tuy nhiên điều này không thể xuất phát từ những “thư thỉnh nguyện”, do vài cá nhân “nhân danh tập thể” nơi này hay nơi khác đề xuất như vậy! Mà việc này cần một lộ trình thực hiện mang tính chính quy hơn.

Quy lệ môn phái Vovinam được thiết lập từ năm 1964, tương tự như một “hiến pháp” của một quốc gia. Trải qua nhiều thời kỳ, nhiều sự biến đổi của xã hội ảnh hưởng khá lớn đến sự hoạt động và phát triển đi lên của môn phái, sự điều chỉnh quy lệ môn phái (tu chính môn quy) là rất cần thiết, mà màu đai, đẳng cấp chỉ là một phần trong quy lệ ấy.

Chương trình huấn luyện, thời gian, chế độ thi cử, môi trường phát triển và cả hệ thống lý thuyết võ đạo và nhiều thứ nữa. Tất cả đều rất cần thiết phải nghiên cứu điều chỉnh cho hợp lý, sửa đổi cho phù hợp. Hay nói một cách khác, đó là cần sự tu chính môn quy.

Hiến pháp nước Nhật, trước đây không cho phép quân đội của họ tham chiến ngoài lãnh thổ. Nhưng trước tình hình mới, thì buộc Nhật Bản phải thay đổi hiến pháp để tự bảo vệ mình. Đó là một ví dụ điển hình.

Khi các điều khoản trong môn quy đã được tu chính rồi, thì các hoạt động của môn phái cứ chiếu theo đó mà thực hiện. Việc có một cấp đai dành cho người đứng đầu môn phái là điều cần thiết, thì căn cứ vào quy lệ mà mặc nhiên được thực hiện.

Còn nếu căn cứ vào “thư thỉnh nguyện” thì ai sẽ là người ký quyết định cho Chánh Chưởng quản mang cấp đai mới ? Chẳng lẽ cấp dưới lại ký quyết định phong cấp cho cấp trên? hay cuối cùng thì Chánh Chưởng quản ký quyết định mang đai mới cho chính mình?

Ấy là chưa kể nếu không tu chính, bổ sung vào quy lệ thì cũng sẽ lúng túng trong việc chọn hình thức chiếc “Bạch đai” theo như đề nghị của những “thư thỉnh nguyện”!

(Bạch đai) đai trắng thế nào? Có vạch hay không? Có vạch thì vạch màu gì? Bao nhiêu vạch? Ra sao?…

Cần phân biệt chiếc đai của Chánh Chưởng quản chứ không phải chiếc đai Chưởng môn. Vậy những người viết các “thư thỉnh nguyện” liệu đã lường trước hình thức chiếc Bạch đai dành riêng cho Chánh Chưởng quản ra sao chưa?

Thiết nghĩ, các vị nên đưa các vấn đề ra thành dự thảo tu chính, lấy ý kiến của cộng đồng và những người có trách nhiệm. khi đó thực hiện thì cũng chưa muộn và sẽ vẹn toàn hơn.

Ngoài việc này ra. Còn có ý kiến cho rằng một số võ sư cần được phong cấp để làm nhiệm vụ. Điều này theo tôi là không thuyết phục. Ngay trong môn phái Vovinam chúng ta vẫn đang hiện hữu nhiều vị không có một đẳng cấp nào vẫn làm nhiệm vụ rất tốt để phát triển Vovinam đấy thôi.

Trách nhiệm được giao không đồng nghĩa và cũng chẳng liên quan gì đến đai đẳng. Cùng một đẳng cấp hay (cùng một cấp hàm bên quân đội) nhưng nhiệm vụ được đảm trách lớn hơn thì quyền hạn cũng theo đó mà nắm quyền ưu tiên phê chuẩn quyết định.

Đai đẳng thể hiện cái mốc của trình độ chuyên môn, trình độ kỹ thuật! Vì vậy, cấp đai chỉ để thể hiện chương trình đã được tu luyện mà thôi. Chức vụ hay trách nhiệm được giao là 2 yếu tố không nhất thiết phải liên quan đến đẳng cấp.

Chưa kể ý nghĩa của từ “thư thỉnh nguyện” đem áp dụng vào vấn đề này hoàn toàn không phù hợp! “thư thình nguyện” là thư cầu xin một điều gì đó! Chúng ta không cầu xin ai vấn đề này mà hoàn toàn chỉ là một kiến nghị vì lợi ích chung mà thôi! Vẫn là chuyện đai đẳng.

Trong quy chế thi cấp Cao đẳng năm nay quy định bài thi kỹ thuật cho thí sinh thi lên cấp Hồng đai nhị cấp (6 đẳng), quy định “trên 55 tuổi là thực hiện một bài quyền tự chọn cấp Trung đẳng”!

Điều này khá là nghịch lý. Đã thi thì phải thi chương trình của mình. Còn nếu chiếu cố thì hội đồng nên căn cứ vào quá trình cống hiến của đương sự và đề xuất có xác nhận ở địa phương rồi phong cấp. Yếu tố ràng buộc có thể xét thêm bài khóa luận hay bài kinh nghiệm giảng dạy của thí sinh là được.

Sự giảm nhẹ mang tính khuyến khích như thế này vô tình hạ thấp giá trị của cấp đai mà họ thụ hưởng, đồng thời hướng phấn đấu không còn, như vậy không làm gương cho các thế hệ kế thừa.

Cử nhân thi lên Thạc sĩ chỉ thực hiện một bài làm của chương trình cấp 2 thì còn gì giá trị chứ? Trên đây chỉ là suy nghĩ rất khách quan, mong quý vị và các bạn chớ hiểu nhầm.

Võ sư Châu Minh Hay

Là “Quốc võ” của Việt Nam, Việt võ đạo – Vovinam sở hữu nhiều sát chiêu có thể khiến đối thủ gục ngã trong chớp mắt.

Đòn chân tấn công

Đây được coi là “đặc sản” nổi bật nhất của Vovinam.

Tuy nhiên khả năng áp dụng ngoài thực chiến khó hơn so với các kỹ thuật phản đòn và khóa gỡ (đề cập ở dưới), đòi hỏi người thực hiện phải tập luyện một cách cực kỳ thuần thục và linh hoạt.

Hệ thống đòn chân tấn công của Vovinam chia làm 21 chiêu, thực chất là dùng chân để tấn công vào điểm yếu hoặc quật ngã đối phương.

Đòn chân có thể dùng để đánh vào khớp cổ chân, khớp gối, bụng, mặt, gáy hoặc kẹp cổ để quật ngã đối thủ.

Nhìn chung các đòn chân của Vovinam bao gồm cả ưu và khuyết điểm. Ưu điểm rõ ràng nhất chính là tính chất bất ngờ và tạo ra lực tác động mạnh.

Tuy nhiên nhược điểm lại là khó thực hiện và trong thực tế có thể sẽ trở thành “con dao hai lưỡi” nếu không thực hiện thành công.

Giả sử nếu bay người lên kẹp cổ đối phương mà… trượt thì rất dễ tạo cơ hội cho đối phương thực hiện các đòn phản công.

Vật và chỏ

Vật và chỏ là hai vũ khí được đánh giá rất lợi hại của Vovinam. Theo nhiều nhà nghiên cứu võ thuật, Vovinam có vật hiệu quả như Judo và chỏ như Muay Thái.

Mặc dù có bắt nguồn từ vật cổ truyền nhưng vật trong Vovinam được đúc kết và phát triển đi kèm với một số thế võ để trở nên “hiểm” hơn.

Thông thường khi luyện tập, các võ sinh sẽ được tập các thế vật riêng biệt sau đó tập ghép lại thành những bài đối luyện.

Trong khi đó các đòn đánh bằng cùi chỏ của Vovinam cũng rất đa dạng. Thông thường các võ sinh mới nhập môn đã bắt đầu được học về các thế chỏ (được tổng hợp thành bộ chỏ).

Các đòn đánh chỏ của Vovinam thường tấn công vào những vùng “nhạy cảm” và dễ tổn thương của đối thủ như thái dương, mặt, yếu hầu, cằm, hay đỉnh đầu…

Do tính chất sát thương cao của các đòn chỏ nên giống với Muay Thái, đòn này hoàn toàn bị cấm trong thi đấu thể thao.

Tuy nhiên nếu áp dụng ngoài thực chiến thì đây lại là đòn mang lại hiệu quả rất lớn.

Hệ thống phản đòn

Nhiều người lầm tưởng rằng, Vovinam – Việt võ đạo là môn thiên về biểu diễn.

Nhưng thực tế lại hoàn toàn khác khi đây là môn võ được đánh giá rất cao ở khả năng thực chiến với rất nhiều đòn hiểm.

Trong đó, phải kể tới một hệ thống phản đòn cực kỳ hiệu quả. Phản đòn của Vovinam được chia làm 3 cấp độ, từ dễ đến khó.

Có hàng chục các kỹ thuật phản đấm, phản đòn đá, đạp, phản đòn khi đối phương dùng vũ khí…

Hệ thống phản đòn của Vovinam thực tế không quá khó tập, có thể áp dụng cho tất cả mọi người, không phân biệt giới tính, độ tuổi và thể trạng sức khỏe.

Từ một em nhỏ đến một cụ già hoàn toàn có thể áp dụng các chiêu thức phản đòn của Vovinam.

Hệ thống này bắt nguồn từ nguyên lý liên hoàn của môn phái. Một đòn thế Vovinam tung ra luôn có tối thiểu 3 động tác theo nguyên tắc “một phát triển thành ba”.

Giả sử, muốn phản đòn đấm thẳng tay phải của đối phương, võ sinh sẽ bước chân trái sang bên trái cùng lúc dùng tay phải gạt tay đấm đối phương để tránh né.

Sau đó phản công bằng cách dùng tay trái chém vào mắt, mặt hay yết hầu và kết thúc bằng cú đấm thấp tay phải vào bụng đối phương.

Hoặc muốn phản lại đòn đá tạt, ta chủ động xoay người, đan chéo chân và dùng hai tay để bắt chân đối phương, sau đó thực hiện đòn “quét chém triệt” sở trường của môn phái.

Nói chung, có thể đó là những động tác liên hoàn bằng tay (chém, xỉa, đấm, bật, chỏ…), hay bằng chân (đá, đạp, quét, cài, móc…), hoặc đòn tay kết hợp với đòn chân (chém quét, triệt ngã…).

Lối ra đòn này nhằm tạo lợi thế khi tự vệ và chiến đấu, phù hợp với thể trạng nhỏ bé nhưng nhanh lẹ và linh hoạt của người Việt Nam.

Đồng thời đây cũng là biện pháp đề phòng trường hợp 1 hoặc 2 đòn ban đầu đánh chưa trúng đích.

Phản đòn của Vovinam được đánh giá rất thực chiến và nếu thực hiện đúng kỹ thuật và đủ lực, hoàn toàn có thể gây ra những chấn thương rất nặng cho đối thủ.

Khóa gỡ

Không giống các môn phái cổ truyền khác, Vovinam bao gồm hẳn một hệ thống các kỹ thuật khóa gỡ. Đó là những chiêu thức hóa giải và phản công khi bị đối phương khống chế.

Tương tự như hệ thống phản đòn, khóa gỡ cũng được chia làm 3 cấp độ tùy theo trình độ của từng học viên và cũng không quá khó để áp dụng ngoài thực chiến.

Thông thường ngay khi nắm vững các kỹ thuật căn bản (tấn, đấm, đá, té ngã…), các môn sinh Vovinam sẽ được tập luyện các kỹ thuật khóa gỡ (khi bị đối phương thực hiện các động tác khống chế như nắm tóc, nắm áo, nắm tay, bóp cổ, ôm ngang…).

Để thực hiện một đòn khóa gỡ, giả sử khi bị đối phương bóp cổ từ phía sau, ta thực hiện hóa giải và phản công bằng cách:

Bước chân phải ra sau gài phía sau chân trái đối phương; tay phải đưa lên cao, cúi đầu và xoay người sang bên phải đồng thời chém mạnh tay xuống về hướng trái cho 2 tay đối phương bật ra.

Chân trái đứng trụ, đá chém tay phải chân phải (chém vào cổ và đá quét vào gót chân trái đối phương)…

Nhìn chung các đòn khóa gỡ tuy nhìn không hề đẹp mắt nhưng lại hiệu quả, có một số điểm khá giống với một số chiêu thức của các môn võ của phương Tây.

Theo Tri thức trẻ

Các đòn đá trong Vovinam – Việt Võ Đạo được chia thành hai nhóm: Nhóm các đòn đá căn bản (Kỹ thuật đơn giản – gồm đá thẳng, đá cạnh, đá tạt, đạp ngang) và nhóm các đòn chân tấn công (Kỹ thuật khó, là đặc trưng của Vovinam – gồm 21 đòn).

Đòn chân là đòn quyết tử, khi sử dụng đòn chân là người đánh muốn kết thúc trận đấu, và đây cũng là đòn sinh tử. Tại sao gọi là đòn sinh tử? Vì khi ta đánh ra nếu đánh chính xác, trúng địch thủ là ta đánh thành công, địch thủ sẽ bị té nhào tùy đòn mà bị thương tích nặng hay nhẹ, nhẹ thì có thể bị thương, nặng thì có thể bị gãy cổ, bể đầu…

Nhưng nếu đánh không trúng, địch thủ né được và có thể phản công được thì người đánh sẽ bị thương trầm trọng… do đó không bao giờ dùng đòn chân tấn công khi đối phương ở thế thượng phong (tức là còn khoẻ, có sự chuẩn bị). Chúng ta chỉ dùng đòn chân khi đã dồn đối phương vào sự mệt mỏi không chú ý hoặc không thể đỡ đòn nổi nữa rồi bất kỳ xuất ý mới đánh đòn chân…

Nhân dịp Lễ tưởng niệm ngày mất Cố võ sư sáng tổ Nguyễn Lộc – sáng tổ môn phái Vovinam – Việt Võ đạo – lần thứ 55 (1960-2015), gần 100 võ sư cao đẳng (chuẩn hồng đai, hồng đai I, hồng đai II và hồng đai III) được thăng đai mới. Trong số này có nhiều võ sư dự thi khóa thi hồng đai cấp quốc gia năm 2015 và một số  được vinh thăng do có nhiều đóng góp cho sự phát triển phong trào Vovinam suốt thời gian qua.

Lễ thắt đai được tổ chức tại Tổ đường môn phái Vovinam – Việt Võ đạo (31 Sư Vạn Hạnh, Q.10, TP.HCM) nơi mà võ sư Chưởng môn sống, giảng dạy suốt thời gian còn sống và là nơi đào tạo ra hầu hết võ sư cao đẳng của môn phái. Nơi đây cũng là nơi lưu giữ di ảnh và hài cốt của Cố võ sư Sáng tổ Nguyễn Lộc và cố võ sư Chưởng môn Lê Sáng.

Đây là kỳ thăng đai cao đẳng lớn nhất của môn phái Vovinam – Việt Võ đạo kể từ khi thành lập môn phái (1938) đến nay với số lượng võ sư từ chuẩn Hồng đai (tương đương 4 đẳng) đến Hồng đai đệ tam cấp (tương đương 7 đẳng) được thăng đai gần 100 người.

Danh sách cụ thể các tân Hồng đai:

Chuẩn Hồng đai (44 người):

Leon Blanco Rafael (Bỉ), Lê Văn Điệu (Bến Tre), Phạm Hùng (Bình Dương), Trần Hữu Chánh (Bình Dương), Võ Thanh Vân (Bình Dương), Thần Hoàng Huynh (Bình Phước), Lê Đằng Phương (Bình Phước), Đặng Ngọc Luân (Bình Thuận), Huỳnh Quốc Tịnh (Bình Thuận), Hồ Thanh Khâm  (Bà rịa – Vũng tàu), Phan Đình Vũ (Đà Nẵng), Mã Thị Yến Vi (Đồng Nai), Lê Đại Châu (Đồng Nai), Danh Phúc (Kiên Giang), Khưu Vĩnh Phú (Kiên Giang), Lê Văn Anh (Kon Tum), Hà Vĩ Hùng (Quân Đội), Mai Ngô Hoài Quốc (Quân Đội), Nguyễn Thị Hoài Thu (Quảng Nam), Lê Bá Thương (Thừa thiên – Huế), Đặng Minh Đạt (Tiền Giang), Huỳnh Thị Hồng Nhung (TP.HCM), Nguyễn Văn Cao (TP.HCM), Nguyễn Hoàng Tùng (TP.HCM), Võ Nhật Sơn (TP.HCM), Lê Đức Thắng (TP.HCM), Phạm Thế Vinh (TP.HCM), Mai Đình Phương Thanh (TP.HCM), Mai Đình Chiến (TP.HCM), Nguyễn Duy Khánh (TP.HCM), Trương Công Huệ (TP.HCM), Nguyễn Thanh Sơn (TP.HCM), Nguyễn Thành Luân (Kon Tum), Vũ Hòa Tùng Anh (Khánh Hòa), Võ Hoàng Chi (Bến Tre), Đinh Xuân Chinh (Bình Dương), Nguyễn Đậu Lynh Tần (Bình Thuận), Nguyễn Thanh Hiếu (Bình Thuận), Bùi Đình Nhân (Đăk Lăk), Hoàng Đình Hải (Gia Lai), Lương Thị Mỹ Tho (Phú Yên), Bùi Xuân Huy (Khánh Hòa), Phan Long Bính (Phú Yên), Cao Văn Nam (TP.HCM).

Hồng đai đệ nhất cấp (11 người):

Nguyễn Ngọc Tấn (Khánh Hòa), Nguyễn Đức Truy (BRVT), Nguyễn Tố Nga (TP HCM), Lê Minh Trừ (Tây Ninh), Nguyễn Thanh Dũng (Đồng Nai), Nguyễn Cấn Đạt Sĩ (Đồng Nai), Vũ Văn Điền (Đồng Nai), Từ Hoàng Long (Kiên Giang), Hà Nguyễn Duy Trung (Đồng Nai), Hà Thế Thạnh (Kiên Giang), Nguyễn Huỳnh Dũng (Kiên Giang).

Hồng đai đệ nhị cấp (19 người): 

Nguyễn Tiến Dũng (TP HCM), Vũ Đức Thanh Châu (BRVT), Nguyễn Tấn Nghĩa (Khánh Hòa), Nguyễn Thanh Sang (Quân đội), Lê Đình Phước (TP HCM), Dương Hồng Thanh (Đồng Nai), Võ Thành Lâm ( TP HCM), Lê Huyền Đức (Tây Ninh), Trần Văn Thọ (BRVT), Lê Huy Hoàng (TP HCM), Nguyễn Lâm Thanh (Phú Yên), Đoàn Văn Bình (Phú Yên), Bùi Hữu Phước (Phú Yên), Nguyễn Quý (Phú Yên), Văn Thanh Xuân (Cà Mau), Hà Thành Bình (Sóc Trăng), Nguyễn Thị Y Huệ (Kiên Giang), Nguyễn Văn Hiệp (TP HCM), Phan Hoàng Tân (Bến Tre).

Vinh thăng Hồng đai đệ tam cấp (10 người): 

Võ Văn Tuấn, Nguyễn Tôn Khoa, Tô Văn Vượng, Nguyễn Văn Hoàng, Cao Hải Bình (TP.HCM), Trần Đức Dũng (Đà Nẵng), Nguyễn Công Hóa (Lâm Đồng), Lư Quang Đức, Hoàng Tiến Đăng (Khánh Hòa), Hà Tiến Độ (Đồng Nai).