Lúc còn bé tôi thường nghe bạn bè mình nói những câu thế này: “Mày có võ không?”. “Ê nó có võ đó!”, “Tao sợ mấy đứa có võ lắm”.

Những câu nói dân dã ấy đuổi ký ức tôi đến tận ngày hôm nay.

Võ là gì mà sao người ta gọi là “có”? Một thứ gì đó để chúng ta sở hữu chăng?

Chắc chắn võ thuật không phải một thứ tài sản bình thường. Nó không nhìn thấy được, chạm vào được. Cái ta nhìn thấy là nhưng cú đá đường quyền, không phải trọn vẹn tất cả “võ thuật” trong đó – tôi thường nghĩ vậy và cảm thấy trong đôi mắt mình còn thiếu thiếu điều gì đó. Võ thuật cũng không chạm vào được – có chăng là ta chạm vào những vết bầm vì tự phang côn nhị khúc vào đầu hay té sấp mặt đập mũi vì tấn không vững vậy.

Từ “có” đó ám ảnh tôi cùng câu hỏi: “Võ thuật thực chất là cái gì?”

Tôi đem điều đó hỏi thầy tôi. Thầy đáp:

“Con biết cưa gỗ không?”

“Dạ con biết”

“Con biết sửa tivi không?”

“Dạ con không biết”

“Con biết cách cưa gỗ, con cưa được. Con không biết sửa TV, con không làm được. Võ thuật cũng vậy thôi. Con có võ trong người thì con tự vệ được, cứu người được, tu tâm dưỡng tánh được. Con không có võ thì không làm được. Võ, là kỹ năng.”

Kỹ năng… Đó chính là câu trả lời mà mãi sau này tôi mới hiểu.

Hồi tôi mười bảy tuổi, có người bạn hỏi tôi thế này:

“Mày tập võ làm gì? Bây giờ có người chém sau lưng mày, mày đỡ được không. Bây giờ có người chỉa súng vào đầu mày, mày làm được gì? Bây giờ bốn năm chục đứa đuổi đánh mày, mày làm được gì? Võ mày để làm gì?”

Tôi không trả lời – chính xác là không trả lời được. Anh bạn của tôi nói đúng mà! Tôi không làm được gì trong các tình huống đó, dù tôi có võ.

Tôi đem điều đó nói với thầy. Thầy tôi lúc đó đã già đi nhiều, nhưng cái kiểu đăm chiêu suy nghĩ vẫn không khác gì ngày xưa.

“Con là con nhà thợ mộc, con biết làm mộc đúng không?”

“Dạ đúng”

“Giờ bảo con đi đóng tàu thủy con làm được không?”

“Dạ… chắc không”

“Nhưng bây giờ nhà con có cái bàn gãy chân, con sẽ sửa được, đúng không?”

“Dạ đúng”

“Ừ. Võ thuật cũng vậy đó!”

Tôi im lặng. Tôi… không hiểu gì hết. Thấy tôi chưng hửng, thầy tiếp:

“Thầy từng nói với con, nói lâu rồi, võ thuật là kỹ năng, đúng không? Kỹ năng đỡ, kỹ năng đấm, kỹ năng ôm vật…”

“Dạ đúng.”

“Ừ, võ thuật là kỹ năng. Cũng như con là thợ mộc, con có kỹ năng mộc. Bảo con làm mộc con làm được, bảo con làm cơ khí thì làm sao con làm được? Võ thuật cũng có cái hạn chế của nó, như con nói đó, bị chém sau lưng, đứng trước họng súng, bị đánh hội đồng…”

“Vậy mình học võ để làm gì nữa chứ, có dùng được đâu?” – đến đây thì tôi thực sự bất bình

“Ai nói không dùng được?”

Tôi khựng người. Cái quái quỉ gì đây. Gần chục năm tôi học võ rốt cục là để rước về một đống kỹ năng vô dụng sao?

“Thầy nói con rồi đó. Đâu phải cả đời con chỉ gặp công việc cơ khí và đâu phải cả đời con chỉ toàn đụng tay vào gỗ. Cũng có lúc kỹ năng của con sẽ phục vụ con. Con có dám chắc là cả đời con toàn bị chém sau lưng, bị dí súng, bị hội đồng? Bây giờ có ai đó quẹt xe và cầm mũ bảo hiểm ném vào mặt con, con đỡ được. Bây giờ có ai đó cãi nhau với con và nổi nóng đập ghế lên đầu con, con tránh được. Đó là võ thuật. Đó là kỹ thuật của con, võ của con dùng được. Nếu như con chỉ vì những tình huống hi hữu mà mất niềm tin vào võ thuật, từ bỏ võ thuật, thì sau này có khi một thằng nhóc đạp vào bụng con cũng không tránh được.”

Tôi tỉnh ngộ. Trong gần chục năm kể từ hồi 7 tuổi tôi theo thầy học võ, cũng có vài lần tôi dụng võ thành công, tôi bảo vệ mình, tôi bảo vệ người khác! Trong người tôi có thứ kỹ năng, tôi “có” nó, đó là võ thuật.

Thầy chậm rãi “đệm” vào đầu tôi thêm một câu nữa:

“Hôm nay con thấy người ta sửa tivi mà bỏ thợ mộc, con thấy người ta chém sau lưng mà bỏ cách gạt đỡ những nắm đấm thường thấy nhất, sau này con sẽ còn đứng núi này trông núi nọ như thế nào nữa?”

………..

Câu chuyện tôi vừa kể xảy ra vào khoảng 10 năm kể từ ngày tôi luyện võ, và hôm nay tôi đã luyện võ được thêm 10 năm nữa. 10 năm tôi cố gắng trung thành với võ thuật. 10 năm đó, tôi cũng đã có một hai lần nằm dưới trận mưa đạp – xui xẻo thôi, gã công tử trong huyện tán tỉnh người yêu tôi, chuyện sau đó thì có lẽ tôi không cần phải kể nữa. Cũng có lần tôi phải bỏ chạy vì bảy tám người cầm dao rựa tìm tôi – vài chuyện hiểu lầm trên bàn nhậu của người khác.

Vẫn có người hỏi “Mày tập võ làm gì để rồi bị đánh hội đồng, rồi phải chạy như thế?”

Tôi cười, không đáp. Họ đâu có biết bao nhiêu lần (tôi không đếm được) tôi khống chế những kẻ hung hãn tấn công tôi sau khi va quẹt xe cộ, vài kẻ khác từng trộm chiếc xe tôi để trước hiên, can ngăn được hai người anh em họ sắp sửa nện nhau vì tranh chấp thừa kế, và cả chục câu chuyện đời thường khác nữa.

Cho đến hôm nay, tôi chưa một lần hối hận vì học võ, vì mang trong người thứ kỹ năng mang tên “võ thuật”.

Hồ Võ – phỏng lại theo lời độc giả.

Bài viết sau là lá thư đầy tâm huyết của chưởng bộ môn Vovinam – Việt võ đạo gửi đến toàn thể môn sinh, Tuy được viết dưới danh nghĩa bộ môn Vovinam, nhưng những gì mà chưởng môn Lê Sáng tâm niệm đều có thể nghiệm đúng với mọi người luyện võ chân chính, những người đang hướng đến yếu tố hoàn thiện của một trong những lĩnh vực đồng hành lâu đời nhất với sự tồn tại của loài người – võ thuật. Thiết nghĩ, mỗi một người luyện võ, dù là môn sinh Vovinam hay không cũng nên đọc qua bài viết này: Mục đích học võ.

Các môn đệ thân mến !

Làm việc gì cũng cần có mục đích. Mục đích phải mang lại lợi ích cho con người thì việc làm mới có ý nghĩa, mới được mọi người công nhận, và người thực hiện sẽ cảm thấy hứng khởi mà đặt hết tâm trí vào công việc.

Học võ cũng vậy, nếu không có mục đích, chẳng khác gì người đi đường không biết mình đi đâu, người lính ra trận mà không biết mình ra trận để làm gì? Tuy vậy, có những mục đích cao xa đáng nâng lên thành lý tưởng, và có những mục đích tầm thường thiển cận, chỉ có giá trị và được đặt ra trong một giai đoạn nào đó mà thôi.

Người bắn cung, dù có lắp tên căng dây, nhưng nhắm mắt buông dây bừa đi thì đó là không có mục đích, sự bắn cung chẳng có ý nghĩa gì. Nếu chỉ nhằm những đích gần và thấp, rồi dí sát vào tận nơi mà bắn, hẳn dễ trúng lắm. Song sự bắn trúng đó chẳng mang lại cảm giác thích thú gì, vì đích đó tầm thường, thấp kém quá, có gì đáng hãnh diện ?

Cho nên khi mới học bắn có thể nhắm những đích gần và thấp, sau đó phải đặt lên một tầm mức cao xa hơn, việc bắn mới có ý nghĩa. Nhưng điểm quan trọng là ở chỗ suy nghĩ để tìm phương cách: Làm thế nào đạt tới, làm sao cho trúng đích? Chính những tính toán và sự sửa soạn để vươn tới thành quả đó là một cơ hội cho ta tự kiện toàn chính mình, gặt hái được nhiều kinh nghiệm để trở nên trưởng thành hơn.

Học võ cũng vậy, có mục đích mới có hứng thú để tạo đà tiến bộ. Cũng như học bắn cung, lúc đầu có thể nhắm những đích gần và thấp, như học võ để tự vệ, học võ vì ham thích võ thuật, muốn trở thành nhân vật giỏi võ. Ðó chỉ là ý nghĩ đầu tiên của những người mới bước chân vào ngưỡng cửa VOVINAM – VIỆT VÕ ÐẠO. Sau đó, người võ sinh sẽ thấy rằng: võ thuật và võ đạo là những chất liệu vô cùng quan thiết để xây dựng con người có ý chí, nghị lực, khoan hòa, đức độ, biết sống vì mọi người thì sẽ được mọi người yêu thương, tin tưởng. Ðược vậy, chắc chắn sẽ dễ dàng thành công trong đời sống. Ðó là học võ với tinh thần võ đạo, cao xa mà thiết thực, mọi môn sinh nếu cố gắng, kiên nhẫn theo đuổi, rèn luyện và tu dưỡng, đều đạt tới đích cả.

Với nhận thức trên, môn sinh VOVINAM – VIỆT VÕ ÐẠO học võ để thân thể khoẻ mạnh, trí tuệ minh mẫn, tâm hồn cao thượng, để có ý chí hơn, có nghị lực hơn, để tin tưởng cái giá trị thực sự nơi con người của mình, tin tưởng khả năng đóng góp của mình sẽ đắc lực hơn vào việc mưu cầu hạnh phúc chung cho gia đình, cho xã hội.

Chưởng môn Lê Sáng