Bài viết sau là lá thư đầy tâm huyết của chưởng bộ môn Vovinam – Việt võ đạo gửi đến toàn thể môn sinh, Tuy được viết dưới danh nghĩa bộ môn Vovinam, nhưng những gì mà chưởng môn Lê Sáng tâm niệm đều có thể nghiệm đúng với mọi người luyện võ chân chính, những người đang hướng đến yếu tố hoàn thiện của một trong những lĩnh vực đồng hành lâu đời nhất với sự tồn tại của loài người – võ thuật. Thiết nghĩ, mỗi một người luyện võ, dù là môn sinh Vovinam hay không cũng nên đọc qua bài viết này: Mục đích học võ.

Các môn đệ thân mến !

Làm việc gì cũng cần có mục đích. Mục đích phải mang lại lợi ích cho con người thì việc làm mới có ý nghĩa, mới được mọi người công nhận, và người thực hiện sẽ cảm thấy hứng khởi mà đặt hết tâm trí vào công việc.

Học võ cũng vậy, nếu không có mục đích, chẳng khác gì người đi đường không biết mình đi đâu, người lính ra trận mà không biết mình ra trận để làm gì? Tuy vậy, có những mục đích cao xa đáng nâng lên thành lý tưởng, và có những mục đích tầm thường thiển cận, chỉ có giá trị và được đặt ra trong một giai đoạn nào đó mà thôi.

Người bắn cung, dù có lắp tên căng dây, nhưng nhắm mắt buông dây bừa đi thì đó là không có mục đích, sự bắn cung chẳng có ý nghĩa gì. Nếu chỉ nhằm những đích gần và thấp, rồi dí sát vào tận nơi mà bắn, hẳn dễ trúng lắm. Song sự bắn trúng đó chẳng mang lại cảm giác thích thú gì, vì đích đó tầm thường, thấp kém quá, có gì đáng hãnh diện ?

Cho nên khi mới học bắn có thể nhắm những đích gần và thấp, sau đó phải đặt lên một tầm mức cao xa hơn, việc bắn mới có ý nghĩa. Nhưng điểm quan trọng là ở chỗ suy nghĩ để tìm phương cách: Làm thế nào đạt tới, làm sao cho trúng đích? Chính những tính toán và sự sửa soạn để vươn tới thành quả đó là một cơ hội cho ta tự kiện toàn chính mình, gặt hái được nhiều kinh nghiệm để trở nên trưởng thành hơn.

Học võ cũng vậy, có mục đích mới có hứng thú để tạo đà tiến bộ. Cũng như học bắn cung, lúc đầu có thể nhắm những đích gần và thấp, như học võ để tự vệ, học võ vì ham thích võ thuật, muốn trở thành nhân vật giỏi võ. Ðó chỉ là ý nghĩ đầu tiên của những người mới bước chân vào ngưỡng cửa VOVINAM – VIỆT VÕ ÐẠO. Sau đó, người võ sinh sẽ thấy rằng: võ thuật và võ đạo là những chất liệu vô cùng quan thiết để xây dựng con người có ý chí, nghị lực, khoan hòa, đức độ, biết sống vì mọi người thì sẽ được mọi người yêu thương, tin tưởng. Ðược vậy, chắc chắn sẽ dễ dàng thành công trong đời sống. Ðó là học võ với tinh thần võ đạo, cao xa mà thiết thực, mọi môn sinh nếu cố gắng, kiên nhẫn theo đuổi, rèn luyện và tu dưỡng, đều đạt tới đích cả.

Với nhận thức trên, môn sinh VOVINAM – VIỆT VÕ ÐẠO học võ để thân thể khoẻ mạnh, trí tuệ minh mẫn, tâm hồn cao thượng, để có ý chí hơn, có nghị lực hơn, để tin tưởng cái giá trị thực sự nơi con người của mình, tin tưởng khả năng đóng góp của mình sẽ đắc lực hơn vào việc mưu cầu hạnh phúc chung cho gia đình, cho xã hội.

Chưởng môn Lê Sáng

Là “Quốc võ” của Việt Nam, Việt võ đạo – Vovinam sở hữu nhiều sát chiêu có thể khiến đối thủ gục ngã trong chớp mắt.

Đòn chân tấn công

Đây được coi là “đặc sản” nổi bật nhất của Vovinam.

Tuy nhiên khả năng áp dụng ngoài thực chiến khó hơn so với các kỹ thuật phản đòn và khóa gỡ (đề cập ở dưới), đòi hỏi người thực hiện phải tập luyện một cách cực kỳ thuần thục và linh hoạt.

Hệ thống đòn chân tấn công của Vovinam chia làm 21 chiêu, thực chất là dùng chân để tấn công vào điểm yếu hoặc quật ngã đối phương.

Đòn chân có thể dùng để đánh vào khớp cổ chân, khớp gối, bụng, mặt, gáy hoặc kẹp cổ để quật ngã đối thủ.

Nhìn chung các đòn chân của Vovinam bao gồm cả ưu và khuyết điểm. Ưu điểm rõ ràng nhất chính là tính chất bất ngờ và tạo ra lực tác động mạnh.

Tuy nhiên nhược điểm lại là khó thực hiện và trong thực tế có thể sẽ trở thành “con dao hai lưỡi” nếu không thực hiện thành công.

Giả sử nếu bay người lên kẹp cổ đối phương mà… trượt thì rất dễ tạo cơ hội cho đối phương thực hiện các đòn phản công.

Vật và chỏ

Vật và chỏ là hai vũ khí được đánh giá rất lợi hại của Vovinam. Theo nhiều nhà nghiên cứu võ thuật, Vovinam có vật hiệu quả như Judo và chỏ như Muay Thái.

Mặc dù có bắt nguồn từ vật cổ truyền nhưng vật trong Vovinam được đúc kết và phát triển đi kèm với một số thế võ để trở nên “hiểm” hơn.

Thông thường khi luyện tập, các võ sinh sẽ được tập các thế vật riêng biệt sau đó tập ghép lại thành những bài đối luyện.

Trong khi đó các đòn đánh bằng cùi chỏ của Vovinam cũng rất đa dạng. Thông thường các võ sinh mới nhập môn đã bắt đầu được học về các thế chỏ (được tổng hợp thành bộ chỏ).

Các đòn đánh chỏ của Vovinam thường tấn công vào những vùng “nhạy cảm” và dễ tổn thương của đối thủ như thái dương, mặt, yếu hầu, cằm, hay đỉnh đầu…

Do tính chất sát thương cao của các đòn chỏ nên giống với Muay Thái, đòn này hoàn toàn bị cấm trong thi đấu thể thao.

Tuy nhiên nếu áp dụng ngoài thực chiến thì đây lại là đòn mang lại hiệu quả rất lớn.

Hệ thống phản đòn

Nhiều người lầm tưởng rằng, Vovinam – Việt võ đạo là môn thiên về biểu diễn.

Nhưng thực tế lại hoàn toàn khác khi đây là môn võ được đánh giá rất cao ở khả năng thực chiến với rất nhiều đòn hiểm.

Trong đó, phải kể tới một hệ thống phản đòn cực kỳ hiệu quả. Phản đòn của Vovinam được chia làm 3 cấp độ, từ dễ đến khó.

Có hàng chục các kỹ thuật phản đấm, phản đòn đá, đạp, phản đòn khi đối phương dùng vũ khí…

Hệ thống phản đòn của Vovinam thực tế không quá khó tập, có thể áp dụng cho tất cả mọi người, không phân biệt giới tính, độ tuổi và thể trạng sức khỏe.

Từ một em nhỏ đến một cụ già hoàn toàn có thể áp dụng các chiêu thức phản đòn của Vovinam.

Hệ thống này bắt nguồn từ nguyên lý liên hoàn của môn phái. Một đòn thế Vovinam tung ra luôn có tối thiểu 3 động tác theo nguyên tắc “một phát triển thành ba”.

Giả sử, muốn phản đòn đấm thẳng tay phải của đối phương, võ sinh sẽ bước chân trái sang bên trái cùng lúc dùng tay phải gạt tay đấm đối phương để tránh né.

Sau đó phản công bằng cách dùng tay trái chém vào mắt, mặt hay yết hầu và kết thúc bằng cú đấm thấp tay phải vào bụng đối phương.

Hoặc muốn phản lại đòn đá tạt, ta chủ động xoay người, đan chéo chân và dùng hai tay để bắt chân đối phương, sau đó thực hiện đòn “quét chém triệt” sở trường của môn phái.

Nói chung, có thể đó là những động tác liên hoàn bằng tay (chém, xỉa, đấm, bật, chỏ…), hay bằng chân (đá, đạp, quét, cài, móc…), hoặc đòn tay kết hợp với đòn chân (chém quét, triệt ngã…).

Lối ra đòn này nhằm tạo lợi thế khi tự vệ và chiến đấu, phù hợp với thể trạng nhỏ bé nhưng nhanh lẹ và linh hoạt của người Việt Nam.

Đồng thời đây cũng là biện pháp đề phòng trường hợp 1 hoặc 2 đòn ban đầu đánh chưa trúng đích.

Phản đòn của Vovinam được đánh giá rất thực chiến và nếu thực hiện đúng kỹ thuật và đủ lực, hoàn toàn có thể gây ra những chấn thương rất nặng cho đối thủ.

Khóa gỡ

Không giống các môn phái cổ truyền khác, Vovinam bao gồm hẳn một hệ thống các kỹ thuật khóa gỡ. Đó là những chiêu thức hóa giải và phản công khi bị đối phương khống chế.

Tương tự như hệ thống phản đòn, khóa gỡ cũng được chia làm 3 cấp độ tùy theo trình độ của từng học viên và cũng không quá khó để áp dụng ngoài thực chiến.

Thông thường ngay khi nắm vững các kỹ thuật căn bản (tấn, đấm, đá, té ngã…), các môn sinh Vovinam sẽ được tập luyện các kỹ thuật khóa gỡ (khi bị đối phương thực hiện các động tác khống chế như nắm tóc, nắm áo, nắm tay, bóp cổ, ôm ngang…).

Để thực hiện một đòn khóa gỡ, giả sử khi bị đối phương bóp cổ từ phía sau, ta thực hiện hóa giải và phản công bằng cách:

Bước chân phải ra sau gài phía sau chân trái đối phương; tay phải đưa lên cao, cúi đầu và xoay người sang bên phải đồng thời chém mạnh tay xuống về hướng trái cho 2 tay đối phương bật ra.

Chân trái đứng trụ, đá chém tay phải chân phải (chém vào cổ và đá quét vào gót chân trái đối phương)…

Nhìn chung các đòn khóa gỡ tuy nhìn không hề đẹp mắt nhưng lại hiệu quả, có một số điểm khá giống với một số chiêu thức của các môn võ của phương Tây.

Theo Tri thức trẻ

Các đòn đá trong Vovinam – Việt Võ Đạo được chia thành hai nhóm: Nhóm các đòn đá căn bản (Kỹ thuật đơn giản – gồm đá thẳng, đá cạnh, đá tạt, đạp ngang) và nhóm các đòn chân tấn công (Kỹ thuật khó, là đặc trưng của Vovinam – gồm 21 đòn).

Đòn chân là đòn quyết tử, khi sử dụng đòn chân là người đánh muốn kết thúc trận đấu, và đây cũng là đòn sinh tử. Tại sao gọi là đòn sinh tử? Vì khi ta đánh ra nếu đánh chính xác, trúng địch thủ là ta đánh thành công, địch thủ sẽ bị té nhào tùy đòn mà bị thương tích nặng hay nhẹ, nhẹ thì có thể bị thương, nặng thì có thể bị gãy cổ, bể đầu…

Nhưng nếu đánh không trúng, địch thủ né được và có thể phản công được thì người đánh sẽ bị thương trầm trọng… do đó không bao giờ dùng đòn chân tấn công khi đối phương ở thế thượng phong (tức là còn khoẻ, có sự chuẩn bị). Chúng ta chỉ dùng đòn chân khi đã dồn đối phương vào sự mệt mỏi không chú ý hoặc không thể đỡ đòn nổi nữa rồi bất kỳ xuất ý mới đánh đòn chân…

Nhân dịp Lễ tưởng niệm ngày mất Cố võ sư sáng tổ Nguyễn Lộc – sáng tổ môn phái Vovinam – Việt Võ đạo – lần thứ 55 (1960-2015), gần 100 võ sư cao đẳng (chuẩn hồng đai, hồng đai I, hồng đai II và hồng đai III) được thăng đai mới. Trong số này có nhiều võ sư dự thi khóa thi hồng đai cấp quốc gia năm 2015 và một số  được vinh thăng do có nhiều đóng góp cho sự phát triển phong trào Vovinam suốt thời gian qua.

Lễ thắt đai được tổ chức tại Tổ đường môn phái Vovinam – Việt Võ đạo (31 Sư Vạn Hạnh, Q.10, TP.HCM) nơi mà võ sư Chưởng môn sống, giảng dạy suốt thời gian còn sống và là nơi đào tạo ra hầu hết võ sư cao đẳng của môn phái. Nơi đây cũng là nơi lưu giữ di ảnh và hài cốt của Cố võ sư Sáng tổ Nguyễn Lộc và cố võ sư Chưởng môn Lê Sáng.

Đây là kỳ thăng đai cao đẳng lớn nhất của môn phái Vovinam – Việt Võ đạo kể từ khi thành lập môn phái (1938) đến nay với số lượng võ sư từ chuẩn Hồng đai (tương đương 4 đẳng) đến Hồng đai đệ tam cấp (tương đương 7 đẳng) được thăng đai gần 100 người.

Danh sách cụ thể các tân Hồng đai:

Chuẩn Hồng đai (44 người):

Leon Blanco Rafael (Bỉ), Lê Văn Điệu (Bến Tre), Phạm Hùng (Bình Dương), Trần Hữu Chánh (Bình Dương), Võ Thanh Vân (Bình Dương), Thần Hoàng Huynh (Bình Phước), Lê Đằng Phương (Bình Phước), Đặng Ngọc Luân (Bình Thuận), Huỳnh Quốc Tịnh (Bình Thuận), Hồ Thanh Khâm  (Bà rịa – Vũng tàu), Phan Đình Vũ (Đà Nẵng), Mã Thị Yến Vi (Đồng Nai), Lê Đại Châu (Đồng Nai), Danh Phúc (Kiên Giang), Khưu Vĩnh Phú (Kiên Giang), Lê Văn Anh (Kon Tum), Hà Vĩ Hùng (Quân Đội), Mai Ngô Hoài Quốc (Quân Đội), Nguyễn Thị Hoài Thu (Quảng Nam), Lê Bá Thương (Thừa thiên – Huế), Đặng Minh Đạt (Tiền Giang), Huỳnh Thị Hồng Nhung (TP.HCM), Nguyễn Văn Cao (TP.HCM), Nguyễn Hoàng Tùng (TP.HCM), Võ Nhật Sơn (TP.HCM), Lê Đức Thắng (TP.HCM), Phạm Thế Vinh (TP.HCM), Mai Đình Phương Thanh (TP.HCM), Mai Đình Chiến (TP.HCM), Nguyễn Duy Khánh (TP.HCM), Trương Công Huệ (TP.HCM), Nguyễn Thanh Sơn (TP.HCM), Nguyễn Thành Luân (Kon Tum), Vũ Hòa Tùng Anh (Khánh Hòa), Võ Hoàng Chi (Bến Tre), Đinh Xuân Chinh (Bình Dương), Nguyễn Đậu Lynh Tần (Bình Thuận), Nguyễn Thanh Hiếu (Bình Thuận), Bùi Đình Nhân (Đăk Lăk), Hoàng Đình Hải (Gia Lai), Lương Thị Mỹ Tho (Phú Yên), Bùi Xuân Huy (Khánh Hòa), Phan Long Bính (Phú Yên), Cao Văn Nam (TP.HCM).

Hồng đai đệ nhất cấp (11 người):

Nguyễn Ngọc Tấn (Khánh Hòa), Nguyễn Đức Truy (BRVT), Nguyễn Tố Nga (TP HCM), Lê Minh Trừ (Tây Ninh), Nguyễn Thanh Dũng (Đồng Nai), Nguyễn Cấn Đạt Sĩ (Đồng Nai), Vũ Văn Điền (Đồng Nai), Từ Hoàng Long (Kiên Giang), Hà Nguyễn Duy Trung (Đồng Nai), Hà Thế Thạnh (Kiên Giang), Nguyễn Huỳnh Dũng (Kiên Giang).

Hồng đai đệ nhị cấp (19 người): 

Nguyễn Tiến Dũng (TP HCM), Vũ Đức Thanh Châu (BRVT), Nguyễn Tấn Nghĩa (Khánh Hòa), Nguyễn Thanh Sang (Quân đội), Lê Đình Phước (TP HCM), Dương Hồng Thanh (Đồng Nai), Võ Thành Lâm ( TP HCM), Lê Huyền Đức (Tây Ninh), Trần Văn Thọ (BRVT), Lê Huy Hoàng (TP HCM), Nguyễn Lâm Thanh (Phú Yên), Đoàn Văn Bình (Phú Yên), Bùi Hữu Phước (Phú Yên), Nguyễn Quý (Phú Yên), Văn Thanh Xuân (Cà Mau), Hà Thành Bình (Sóc Trăng), Nguyễn Thị Y Huệ (Kiên Giang), Nguyễn Văn Hiệp (TP HCM), Phan Hoàng Tân (Bến Tre).

Vinh thăng Hồng đai đệ tam cấp (10 người): 

Võ Văn Tuấn, Nguyễn Tôn Khoa, Tô Văn Vượng, Nguyễn Văn Hoàng, Cao Hải Bình (TP.HCM), Trần Đức Dũng (Đà Nẵng), Nguyễn Công Hóa (Lâm Đồng), Lư Quang Đức, Hoàng Tiến Đăng (Khánh Hòa), Hà Tiến Độ (Đồng Nai).

Ở TP Quy Nhơn, cách đây 5 năm chỉ có 4 điểm truyền dạy Vovinam, thì hiện tại đã tăng lên 9 phòng tập, CLB thu hút khá đông võ sinh luyện tập thường xuyên. Tuy nhiên, phong trào Vovinam vẫn chưa có được “cú hích” để phát triển mạnh như nhiều tỉnh, thành trong khu vực.

Vovinam hiện nay đang ngày càng phát triển mạnh ở trong nước và lan rộng đến nhiều quốc gia trên thế giới. TS Võ Danh Hải – Tổng thư ký Liên đoàn Vovinam thế giới cho biết: “Việc quảng bá và xây dựng phong trào Vovinam – Việt Võ Đạo đến thế giới là một quá trình đầy gian truân nhưng cũng rất đáng tự hào, vì chỉ sau hơn 12 năm, Vovinam đã được truyền bá đến tất cả 5 châu trên thế giới, đặc biệt là Châu Phi, chúng ta đã có được một tập thể gần nửa vạn môn sinh tại 6 quốc gia trong khu vực này, trong đó phát triển nhất là phong trào tại Algeria. Tại Việt Nam, môn Vovinam đã được các tỉnh đưa vào tập luyện và thi đấu. Trong chuyến công tác gần nhất tại Quy Nhơn- Bình Định, tôi đã đến các CLB tập luyện Vovinam, nhìn chung tôi đánh giá rất cao về tinh thần học hỏi, chuyên cần khổ luyện trong luyện tập của các võ sinh. Với điều kiện vật chất còn thiếu thốn nhưng các võ sĩ trẻ vẫn thể hiện niềm đam mê to lớn đối với Vovinam. Với sự nghiêm túc của các võ sư cùng với tinh thần tập luyện hăng say của các võ sĩ, tôi nhận thấy rằng, TP Quy Nhơn- Bình Định sẽ là mảnh đất có thể phát triển tốt môn phái này.”

Nhiều địa điểm tập luyện

Hiện tại, ở TP Quy Nhơn có 9 võ sư, trong đó có 3 võ sư cao đẳng và 6 võ sư chuẩn cao đẳng. Thế hệ kế cận cũng đã có khoảng 25 huấn luyện viên thực hiện tốt việc truyền dạy. Hằng ngày, thường xuyên có vài trăm võ sinh đến luyện tập ở 9 phòng tập, CLB trên địa bàn TP Quy Nhơn. Tìm đến khoảng sân của Nhà Văn hóa Lao động tỉnh vào các buổi chiều tối thứ Ba, Năm, Bảy, có thể thấy không khí tập luyện hào hứng của các võ sinh. Võ sư Thái Văn Hùng, Chủ nhiệm CLB Vovinam thuộc Nhà Văn hóa Lao động tỉnh, cho biết: “CLB thu hút 400 – 500 lượt võ sinh đến tham gia luyện tập hằng năm. Đông nhất là vào các tháng hè, như hiện nay có 80 võ sinh thuộc nhiều lứa tuổi đang luyện tập. Ngoài tôi chịu trách nhiệm chính, còn có sự hỗ trợ thêm của các học trò có trình độ HLV để truyền dạy về kỹ thuật chiến đấu, tự vệ, đối kháng, đa luyện, đơn luyện, binh khí cho học trò”.

Ngoài truyền dạy tại các phòng tập, CLB, võ sư Trương Quang Bính mấy năm gần đây còn nhận lời đến dạy ngoại khóa cho học sinh một số trường mầm non ở Quy Nhơn. Nhiều năm qua, một số CLB Vovinam ở Quy Nhơn đã cố gắng tạo điều kiện cho các VĐV tham gia các giải đấu ở khu vực và toàn quốc để giao lưu, học hỏi kinh nghiệm, đồng thời khẳng định được chất lượng đào tạo qua việc đoạt thành tích. Gần đây nhất tại giải Vovinam Cúp các CLB toàn quốc năm 2014, CLB Vovinam Nhà Văn hóa lao động tỉnh đã đoạt 1 HCB hội diễn, 1 HCB đối kháng.

Cần một “cú hích”

Dù có chuyển biến tích cực trong việc truyền dạy, phong trào Vovinam ở TP Quy Nhơn nói riêng và tỉnh Bình Định nói chung vẫn “tụt lại” so với nhiều tỉnh, thành khác trong khu vực miền Trung trước đây có phong trào yếu hơn. Điều này có phần nguyên nhân là do  sự hỗ trợ của Sở VH-TT &DL và Liên đoàn Võ thuật Bình Định đến nay đối với Vovinam hầu như chủ yếu là về mặt “tinh thần”, còn lại đều do các CLB tự thân vận động. Võ sư Thái Văn Hùng tâm sự: “Do thiếu thốn kinh phí, nên trước đây khi thầy Trương Quang Bính dẫn học trò chúng tôi đi tham dự các giải đấu Vovinam ở khu vực và toàn quốc, thường chỉ có thuê một phòng 4 người mà ở dồn 10 người, 2 võ sinh ăn một phần cơm, có khi  đem theo xe đạp vào TP Hồ Chí Minh để làm phương tiện di chuyển đến nơi thi đấu. Những năm qua, đến lượt tôi dẫn học trò đi thi đấu cọ xát, dù cố gắng tự xoay xở gói ghém để điều kiện ăn ở khá hơn nhưng cũng rất chật vật”.

Nhiều năm qua, các võ sư, huấn luyện viên vẫn đang trăn trở thành lập Hội Vovinam trực thuộc Liên đoàn Võ thuật Bình Định. Hiện hầu hết các tỉnh, thành có phong trào luyện tập phát triển đều đã thành lập Hội Vovinam từ lâu, đồng thời đầu tư nhiều kinh phí để phát triển bộ môn. Được biết, tỉnh Phú Yên đã dành nguồn kinh phí đến 1,2 tỉ đồng để tổ chức tốt hơn các hoạt động luyện tập, thi đấu Vovinam. Võ sư Trương Quang Bính cho biết: “Cách đây 7 năm, chúng tôi đã có đề xuất thành lập Hội Vovinam nhưng chưa được UBND tỉnh thông qua. Hiện nay, các điều kiện về nhân lực đã có thêm bước phát triển về số lượng và chất lượng chuyên môn, nên thời gian tới các võ sư, huấn luyện viên sẽ tiếp tục họp bàn đề xuất lại việc thành lập Hội Vovinam, nhằm hướng đến phát triển phong trào một cách bài bản, sâu rộng hơn”.

Trung Hiếu